Pieter van Wijk: ‘Huisarts wordt meespelend regisseur’

Pieter van Wijk, raad van bestuurslid van Cohesie, het samenwerkingsverband van 113 huisartsen in Noord-Limburg, vertrekt per 1 juli. Cohesie heeft veel bereikt. De huisartsen zijn op alle niveaus adequaat vertegenwoordigd en worden ontzorgd. ‘Huisartsen hebben experts nodig om echte integrale zorg te kunnen leveren.’

Cohesie neemt allerlei taken over die niet tot de core business van de huisartspraktijk horen. ‘Het ontstaan van de organisatie dateert uit 2004, toen er een eind kwam aan de districthuisartsverenigingen (DHV‘en)’, memoreert Pieter van Wijk, vertrekkend raad van bestuurslid van Cohesie. ‘Ik was toen directeur van de DHV Zuid-Oost-Brabant. Nadat de ondersteuning vanuit de DHV was weggevallen, hadden de huisartsen toch behoefte aan een stevige organisatie. Ze waren bang dat ziekenhuizen of arbodiensten de collectieve organisatie van de chronische zorg die opkwam, zouden overnemen. Later is er ontzorgen bij gekomen.’
Het succes van Cohesie vat hij samen: ‘We hebben één ICT-systeem waardoor alle processen soepel verlopen. Dat was er overigens al toen ik bij Cohesie kwam. Door stevig leiderschap, waar het op dit punt binnen de eerstelijnszorg vaak aan ontbreekt, is dit gerealiseerd. Heel belangrijk: er is geen enkel bedrijf dat werkt met verschillende systemen en dan ook nog meent een onderneming goed te kunnen besturen.’ Doordat alle huisartsen met hetzelfde HIS werken, loopt onder andere de verwijsapplicatie Zorgdomein goed. ‘We zien dat 86 procent van alle verwijzingen digitaal via één systeem plaatsvindt.’ Specialisten zijn daardoor beter dan vroeger geïnformeerd over verwezen patiënten.
Maar eigenlijk is dat niet het belangrijkste wapenfeit.

Download het volledige artikel hier:

Jan Rotmans biedt eerste hulp bij transities in de zorg

Transities zijn ingrijpende en onomkeerbare kantelingen van systemen in de samenleving. In het boek “In het oog van de orkaan, Nederland in transitie” beschrijft professor Jan Rotmans vanuit zeven verschillende ecosystemen het veranderingsproces. Waaronder de gezondheidszorg.

De transities in de samenleving, kunt u aangeven welke uitwerking dit heeft op verzekerden, patiënten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders?

Rotmans start bedachtzaam, maar komt direct na zijn eerste antwoorden helemaal los: ‘De onzekerheid neemt toe. Er is een nieuw spel met nieuwe spelregels en nieuwe spelers, niemand beheerst dit spel en dat geeft onzekerheid. Er is een paradigmashift aan de gang, waarbij het niet meer gaat over verzorgen, maar zorgen dat mensen zelf voor zich zelf zorgen. In brede maatschappelijke zin en dus ook in de zorg. Degenen die dit het eerst zullen begrijpen en toe gaan passen zijn kleine overzichtelijke gemeenschappen, in grote steden zal dit vanwege de complexiteit het langste duren. De transitie duurt zeker nog decennia.’

Rotmans stelt vast dat het huidige systeem helemaal vastloopt. ‘Alles is gericht op het verbeteren van het huidige systeem, kosten beheersen en controleren’, zegt hij. ‘Maar het fundament van het zorgsysteem is fout. Zorg wordt betaald, verrichtingen worden betaald, dus komen er verrichtingen en zorg. Maar zorg leveren is niet hetzelfde als gezonder worden. Meer zorg is vaak ongezonder. Zorg creëert afhankelijkheid, gezondheid onafhankelijkheid. Toekomstige gezondheidsbedrijven leveren 25 procent zorg en 75 procent zijn ze bezig met het ontwikkelen van competenties om de zelfstandigheid van cliënten te bevorderen. Opleidingen zouden de basis kunnen zijn van deze nieuwe koers, maar tot heden leiden ze vooral traditionele zorgaanbieders op. Het moet anders. Door zorgprofessionals met een andere visie of door nieuwe gezondheidszorgprofessionals die de oude vervangen. Dat start al in opleidingen.’

Download het volledige artikel hier:

Marith Rebel: van huisarts tot Tweede Kamerlid PvdA

Tijdens het Eerstelijnsgala ontving ze de prijs voor “Aanstormend talent”. Ze beschouwt het als een aanmoedigingsprijs aan het begin van haar politieke carrière. Reden genoeg om kennis te maken met PvdA-Tweede Kamerlid Marith Rebel-Volp.

Marith Rebel-Volp is sinds september 2013 Tweede Kamerlid voor de PvdA. Daarvoor werkte ze een aantal jaar als huisarts in Amsterdam-West. ‘Dat is een hele overstap’, geeft Rebel toe. ‘Het huisartsenvak is het mooiste vak dat er is, maar zorg staat hoog op de politieke agenda en ik was het niet altijd eens met de aldaar genomen besluiten. Ik realiseerde me dat ik me voor mijn eigen patiënten goed kan inzetten in de huisartsenpraktijk, maar dat ik dat in Den Haag voor een veel bredere groep kan doen. Het is goed als iemand uit het veld de zorg voor het voetlicht kan brengen in het politieke krachtenveld. Daarbij had ik als sociaaldemocraat diep in mijn hart wel politieke ambities. Bij mijn aanmelding was het absoluut niet logisch om te denken dat ik in de Tweede Kamer zou komen. De PvdA stond in die periode heel slecht in de peilingen. Mijn aanmelding viel wel op: er zijn niet veel mensen die vanuit de zorg de politiek ingaan, de omgekeerde route komt veel vaker voor.’

Dat Rebel eind september 2013 reeds in de Kamer kwam, kwam voor haar ook als een verrassing. ‘Dat betekende dat ik ineens op zeer korte termijn afscheid moest nemen van mensen van wie ik al zo lang de huisarts was. Dat heeft me veel gedaan. Ik ben op een zaterdag nog teruggegaan naar de praktijk tijdens de griepvaccinatie en heb daar een deel van de patiënten weer ontmoet. Ook zal ik er graag waarnemen komende zomer, de praktijk heeft een warm plekje in mijn hart. Peinzend: ‘Alleen is het nog de vraag hoe ik mijn huisartsenregistratie kan behouden, want Tweede Kamerlid zijn is méér dan een fulltime baan.’

Download het volledige artikel hier:

 

Geert-Jan van Holten: dankzij spoedkoffer huisartsen ook overdag goed uitgerust

Huisartsenpost HOV heeft spoedkoffers aangeschaft die huisartsen via een leaseconstructie kunnen gebruiken. Zo zijn zij ook overdag goed uitgerust om in een levensbedreigende situatie adequaat te kunnen reageren. Het is een initiatief van huisarts Geert-Jan van Holten.

Het is huisarts Geert-Jan van Holten altijd bijgebleven. ‘Na een wintersportvakantie waren we op weg naar huis. Mijn dochtertje moest plassen en bij een Zwitsers wegrestaurant stopte ik. Daar lag een jonge man op de grond. Een vrouw, toevallig een anesthesist in opleiding, probeerde hem te reanimeren. Iedereen reed gewoon door, het had iets surrealistisch. Ik sprong uit de auto, had niets bij me, nog geen stethoscoop. We hebben hem kunnen defibrilleren en de man heeft het overleefd. Sindsdien heb ik altijd een klein tasje met spullen in de auto liggen.’

Twee jaar geleden volgde Van Holten een regionale nascholing over spoedzorg. Het viel hem toen op dat huisartsen tijdens hun ANW-diensten beter voorbereid zijn op een levensbedreigende situatie dan overdag. ‘De spoedzorg door huisartsen is de afgelopen jaren in snel tempo geprofessionaliseerd. Onze visite-auto’s van de huisartsenpost zijn volledig geëquipeerd om adequaat te kunnen reageren tijdens spoedeisende situaties. Overdag hebben we minder te maken met spoedgevallen. Voor veel huisartsen geldt dan ook dat hun uitrusting minder bereikend is op situaties waarbij iedere seconde telt. Dan gaan we naar een hartinfarct met alleen een stethoscoop en bloeddrukmeter. Toch krijgt een huisarts tijdens reguliere praktijkuren gemiddeld een keer in de vijf jaar te maken met een reanimatie. Ook komen situaties waarin hij snel medicatie of zuurstof moet geven steeds vaker voor.’

Dat moet anders en beter kunnen, dacht Van Holten en hij kwam op het idee van een spoedkoffer die huisartsen overdag kunnen gebruiken. ‘Het moest een compacte spoedkoffer worden die goed draagbaar is en waarin een kwalitatief goed spoedpakket past.’

Download het volledige artikel hier:

Hoogleraar Jan Warburg

Hoogleraar Jan Walburg: positieve psychologie helpt om mentaal fit te blijven

We kunnen er bewust voor zorgen dat we ook mentaal fit blijven, zegt Jan Walburg, hoogleraar positieve psychologie. Hij vindt het belangrijk dat de eerste lijn eigen instrumenten ontwikkelt om de basis-ggz uit te voeren.

We gaan naar de sportschool en eten verstandig om lichamelijk gezond te blijven. Hoe we psychisch in vorm blijven, is nauwelijks een thema. Dat verbaast Jan Walburg, voormalig bestuursvoorzitter van het Trimbos-instituut en sinds kort bijzonder hoogleraar positieve psychologie aan de Universiteit Twente.

‘Het huidige onderscheid tussen lichaam en geest is onzinnig. De mentale conditie bepaalt de fysieke gesteldheid, en andersom ook. Mensen besteden te weinig aandacht aan hun mentale gezondheid. Dat is gek, omdat we in de top van chronische ziekten een verschuiving van lichamelijke naar geestelijke ziekten zien. Depressie staat op nummer een, gevolgd door angst. Mensen staan onder een onvoorstelbare druk, op hun werk bijvoorbeeld door het werktempo, de reorganisaties of het nieuwe werken. Klachten op het werk zijn vaak angst en depressie. Er zijn al bedrijven met programma’s gericht op het versterken van de veerkracht van werknemers. De menselijke geest kan heel wat hebben, maar op een gegeven moment houdt het op.’

Steeds meer mensen kampen met psychosociale problemen. ‘Het is dus geen luxe maar noodzaak dat er meer aandacht is voor de mentale gezondheid.’

Download het volledige artikel hier:

Wat mag een cardioloog per maand kosten?

Ergens in de komende maanden kunnen Amerikaanse consumenten bij amazon.com, of misschien wel gewoon bij de overal aanwezige Wallgreens of Rite Aid apotheek, een hulpstuk met bijbehorende app kopen dat van hun smartphone een ECG-apparaat maakt. Begin februari kreeg het bedrijf AliveCor toestemming van de Food and Drug Administration (FDA) om het apparaat over the counter, dus zonder recept, te mogen verkopen. Talloze deskundigen zien de goedkeuring van de strenge waakhond FDA als een signaal voor een nieuwe golf medische apparatuur die direct op de consumentenmarkt is gericht.

Die aankondiging maakte heel wat los op medische blogs in de VS. De discussie ging niet zo zeer om het apparaat en de app, maar veel meer over de optionele service die AliveCor optioneel meelevert. Die heet Alive- Insights, en het is in feite een abonnement op een online 24-uurs service waarbij experts je ECG beoordelen en je een rapport toesturen.

Er woedt inmiddels ook een discussie over de aansprakelijkheid van AliveCor (of de eigen arts) wanneer de consument een serieus hartprobleem heeft. “Hoe zit dat precies wanneer die AliveCor dienst je pas na 24 uur meldt dat je een levensbedreigend hartprobleem hebt”, vraagt een Nederlandse hartspecialist zich af. Hij is op voorhand niet direct positief: “We worden weer gebombardeerd met gegevens waar we niet om hebben gevraagd, het merendeel is ruis.” Ook hij wijst op de beperkingen van éénkanaals ECG. Maar ondanks de genoemde tegenwerpingen lijkt de beschikbaarheid van de AliveCor dienstverlening, dus zonder recept van de dokter, een duidelijke stap op weg naar een toenemende beschikbaarheid van geavanceerde medische apparatuur voor de consument. Die zal uiteindelijk dan ook beslissen over het succes van dit soort producten.

Download het volledige artikel hier:

 

 

Kwaliteitsprikkels voor ketenzorg gewenst

Het ontbreekt aan concrete afspraken tussen de eerste en tweede lijn over inhoudelijke samenwerking en substitutie, stelt hoogleraar Maureen Rutten in De Eerstelijns. Een te sombere conclusie, volgens InEen. Verdienen zorgprogramma’s voor chronisch zieken het predikaat integrale zorg? Niet zolang de tweede lijn grotendeels buiten de contractering valt en concrete inhoudelijke afspraken over samenwerking met de eerste lijn ontbreken. Daar wringt de schoen, zegt hoogleraar Maureen Rutten. Is een bonus voor kwaliteit de oplossing? 

Ketenzorg levert op korte termijn nog amper besparingen op. Dat komt niet alleen doordat de besparingen door het voorkomen van complicaties vaak pas op langere termijn zichtbaar worden, maar ook door averechtse prikkels voor zorgverleners. Goede afspraken kunnen dit voorkomen. Dat stelde Maureen Rutten, hoogleraar Economische Evaluatie van Zorginnovaties voor Chronisch Zieken bij het instituut Beleid & Management Gezondheidszorg (iBMG) van de Erasmus Universiteit Rotterdam, in 2012 in haar oratie. We zijn bijna twee jaar verder. Hoe staat het er nu mee?

Download het volledige artikel hier:

Ook ondersteuning bij thuis overlijden

Zorg in de laatste levensfase omvat niet alleen zorg in een hospice, maar ook zorg die vanuit een hospice wordt ondersteund in de keten van eerstelijnszorg. Dat vindt huisarts Toosje Valkenburg, verbonden aan hospice Demeter in De Bilt.

Haar mening: het huisarts als regisseur, met praktijkondersteuner en het hospice op de achtergrond, werkt goed. Toosje Valkenburg herinnert het zich nog goed: een jonge man met een gemetaseerd melanoom, een alcohol probleem en huwelijksproblemen werd tijdelijk opgenomen in het hospice, zodat het gezin op adem kon komen. Met goede ondersteuning kon hij weer naar huis en zijn relatie verbeterde. Zijn vrouw kon niet stoppen met werken en op de twee dagen dat zij werkte, kwam hij naar het hospice en kreeg daar dagbesteding. Zijn toestand verslechterde en hij is thuis overleden, zonder conflicten. Ik ben er trots op hoe we dit samen als team hebben gedaan’, vertelt ze.

Dit voorbeeld illustreert hoe optimale zorg er volgens haar in de laatste levensfase uit zou moeten zien. ‘We bieden de zorg, nabijheid en veiligheid thuis met huisarts en thuiszorg, en met ondersteuning van het hospice. Dat kan alleen als zorgverleners dat samen goed organiseren en elkaar weten te vinden.’

Download het volledige artikel hier:

 

 

‘Ons hart klopt sneller van zorgverlening’

Wat wordt de plaats van farmaceutische zorg in de geïntegreerde eerste lijn? VWS ontwikkelt met betrokkenen een toekomstvisie, maar zorgverleners weten de oplossing eigenlijk al: in elke wijk een multidisciplinaire samenwerking tussen apotheker, huisarts en wijkverpleegkundigen.

‘Hoewel we een periode met verliezen achter de rug hebben, is iedereen het erover eens dat een complete apotheek in de wijk behouden moet blijven. Dicht bij de huisarts, zodat zorg in samenhang kan worden gegeven. Het moeten geen uitgifteposten worden.’ Marijke ’t Hart, Christel Groot Zevert en Anke van der Salm zijn bijeen gekomen in de spreekkamer van Apotheek Floriande in het gelijknamige gezondheidscentrum in Hoofddorp. Marijke is bestuurder van de gezondheidscentra Haarlemmermeer, Christel is de beherend apotheker in Floriande en Anke beheert de DagNacht Apotheek in Alphen aan den Rijn.

Download het volledige artikel hier:

PELGRIM: ‘Regie ligt bij het veld’

PELGRIM, een intrigerende afkorting die staat voor het veel prozaïscher Populatiemanagement Eerstelijns Gezondheidszorg Regio Arnhem in Model. Een pelgrim is op weg, vaak samen met anderen. Net zoals de Zorggroep Arnhem en zorgverzekeraar Menzis, die het initiatief voor de proeftuin populatiemanagement Arnhem hebben genomen. ‘Bij alles wat we doen, staat centraal dat de besparingen die worden gerealiseerd steeds voortkomen uit kwaliteitsverbeteringen’, zegt Richard Linders.

Linders is drie dagen per week huisarts, leidt toekomstige collega’s op en is twee dagen per week – via Archiatros – medisch directeur van de Zorggroep Arnhem. ‘Met de ongeveer tweehonderd huisartsen die zich in de zorggroep hebben verenigd, zijn we indertijd begonnen met de DBC Diabetes, gevolgd door COPD en CVRM. Een half jaar geleden werd het moment bereikt dat we onze organisatie robuust genoeg vonden om in te zetten op meerjarige afspraken met zorgverzekeraar Menzis.

Download het volledige artikel hier: