Berichten

ZonMW: Zelfredzaamheid heeft de toekomst

Alex Burdorf, afdelingshoofd Maatschappelijke Gezondheidszorg bij Erasmus MC Rotterdam, is er zeker van: zelfredzaamheid en eigen kracht van individuen gaan in de toekomst een steeds grotere rol spelen. Hij vindt wel dat professionals in zorg en preventie scherper in het oog moeten houden bij wie zelfmanagement kans van slagen heeft en bij wie niet. Want het is niet alleen het individu die dat bepaalt. En als het onverhoopt niet lukt, ben je geen loser.

Burdorf is de laatste wetenschapper die in deze ZonMw-serie over zelfmanagement aan het woord komt. Hij stelt dat zelfmanagement complexer is dan het vaak gepresenteerd wordt. “Eigen verantwoordelijkheid is geen probleem van het individu, maar van het individu in zijn omgeving. En op die omgeving kun je als individu vaak weinig invloed uitoefenen.”

Burdorf vertelt over een onderzoek onder reumapatiënten. “We zagen dat mensen zelf aan de slag gingen met de consequenties van hun ziekte voor hun leven en hun werksituatie. Ze probeerden activiteiten in de vrije tijd en op het werk als het ware om hun ziekte heen te plannen. Dát is zelfmanagement. Maar om het op hun werk echt goed te kunnen regelen, hadden ze de infrastructuur van het bedrijf nodig, hun collega’s, de leidinggevende en de bedrijfsarts. Lang niet overal kun je zomaar zeggen: ik heb vandaag veel pijn, ik begin twee uur later.”

Grenzen aan zelfredzaamheid

Waarom zijn wetenschappers terughoudender dan politici? “Als meer verantwoordelijkheid voor het individu een politieke keuze is – en dat heeft het kabinet met verve uitgedragen – dan moet je zelfredzaamheid en eigen kracht stimuleren. Ik ben ook voor eigen verantwoordelijkheid, maar de omgeving moet zelfmanagement toelaten en stimuleren. En – heel belangrijk – je moet accepteren dat sommige mensen er gewoon niet goed in zijn. Houd nou toch eens op met roepen dat iedere burger op basis van zelfredzaamheid en eigen kracht zijn eigen verantwoordelijkheid kan invullen!”

Is zelfmanagement dan iets voor mensen die zich toch al aardig weten te redden in het leven? “Als je je zaakjes goed voor elkaar hebt, is dat inderdaad een illustratie van goed zelfmanagement. Maar als de omstandigheden veranderen, als een dierbare je ontvalt of je verliest je werk, kan het zelfmanagement een zware klap krijgen. In veel studies zien wij dat als de leefomstandigheden in ongunstige zin veranderen, het zelfmanagement min of meer ondergeschikt raakt en ongezond gedrag de overhand krijgt.”

Rol voor de overheid

Er zijn lichtpuntjes. De groeiende aandacht voor het werk van patiënten in de eerste lijn en in de klinische zorg, bijvoorbeeld. Om in de ruimere omgeving, de wijk, het dorp, de stad iets te veranderen, is volgens Burdorf een overheid nodig die het voortouw neemt.

Auteur: Els van Thiel

Download het volledige artikel hier:

Populatiemanagement om de zorg te verbeteren

Een regionaal project om efficiency te verbeteren bij het voorschrijven van geneesmiddelen, is de eerste stap van een veel groter doel: door populatiemanagement de zorg structureel verbeteren. Alle betrokken partijen hebben zich gecommitteerd aan dit farmacieproject. En de eerste huisartsen melden zich al. Ze willen graag zien hoe ze het in verhouding met hun collega’s doen.

Negen partijen in de regio Eindhoven werken aan een model om gezondheidswinst voor patiënten in hun regio te bewerkstelligen, met behoud van mogelijke verbeteringen van kwaliteit en om kosten te besparen. Niet om de besparing op zich, maar om geld te investeren in andere initiatieven die bijdragen aan gezondheidswinst, tevredenheid van patiënten, en kostenverlaging.Triple Aim noemen ze dat. Niet op basis van marktwerking, maar marktsamenwerking om populatiemanagement toe te passen op verschillende patiëntengroepen, om zo de hele zorg beter te maken. Kortom, slimmer met zorg. Een vorm van co-creatie op basis van regionale knelpunten, behoeften en kansen tussen zorggroepen, zorgverzekeraars, patiënten, ziekenhuizen et cetera. Een leertraject dat niet moet worden onderschat. In de praktijk is dat soms weerbarstig. Alle betrokken partijen hebben immers hun eigen visie op zorg. Als coalitiepartners moeten ze die visies op elkaar afstemmen om het beste resultaat te bereiken.

‘Het grote doel van Triple Aim is de stip op de horizon’, zegt Wiro Gruisen, manager regioregie van CZ. ‘Maar je moet natuurlijk met iets kleins beginnen dat relatief eenvoudig is. De eerste stap is daarom een regionaal project om tot efficiencyverbetering in geneesmiddelenvoorschrijving te komen. Hiermee kunnen alle partijen wennen aan het idee. En wat de samenwerking van hen vraagt. Het is natuurlijk niet vrijblijvend waar we mee bezig zijn. We spreken elkaar aan op de resultaten, want we willen allemaal die stip op de horizon bereiken.’
En dat maakt het natuurlijk toch niet zó eenvoudig, stelt Martha Caers, leider van het project farmacie binnen de proeftuin patiëntenpopulatie namens PoZoB, de zorggroep die tweehonderd huisartsenpraktijken in Zuidoost Brabant en Noord-Limburg ondersteunt. ‘Tijdens de algemene ledenvergadering hebben de huisartsen met het project ingestemd. Een belangrijke stap, want nu weten we dat alle huisartsen zich committeren aan het succes van het project en dat wij er als zorggroep aanspreekbaar op zijn. Sommige huisartsen schrokken van het verbeterpotentieel toen ze aan de slag gingen met het project.’

Download het volledige artikel hier: