Gezondheidsapps: ISO-kwaliteitsnorm

De bomen en het bos. Dat probleem is exact de bestaansreden van het National eHealth Living Lab (NeLL), aldus hoogleraar huisartsgeneeskunde en huisarts Niels Chavannes. “Het aanbod aan gezondheidsapps en patiëntportalen is enorm. Wereldwijd zijn er naar schatting 350.000 apps beschikbaar, waarvan het grootste deel echt onzinnig is. Geen enkele instantie controleert of een app meerwaarde heeft, het is een soort wildwest. En corona heeft deze digitale zorg alleen maar versterkt.” 

Niet alles is slecht, benadrukt de initiatiefnemer en het bestuurslid van NeLL, die bij het Leids Universitair Medisch Centrum een leerstoel bekleedt rondom e-health. “Maar helaas zien we bij NeLL dat slechts tien tot vijftien procent van de e-health-toepassingen mogelijk zinvol en aantoonbaar goed is.” 

Europese richtlijnen

Chavannes is blij dat in september een nieuwe ISO-norm voor gezondheidsapps het licht ziet. Een Europees project waar Nederland via NeLL een fors stempel op heeft gedrukt. “Een belangrijke rol van NeLL is die van onafhankelijk instituut bij het ontwikkelen van de regels van het spel. Namens NEN, dat verantwoordelijk is voor onze nationale kwaliteitsnormen, zijn we in Europa penvoerder voor de ISO-certificering. Een groot voordeel was dat wijzelf al een app-check hadden ontwikkeld. Hiervan is veel overgenomen bij de ontwikkeling van de ISO-norm.”

Zorgverzekeraars

Ook Nederlandse zorgverleners, appbouwers, patiëntenverenigingen en andere stakeholders hebben input geleverd. NeLL had hiertoe een oproep gedaan. “De respons was groot, het leeft echt. Dat zien we ook bij het landelijke kwaliteitskader waarmee we nu in opdracht van het ministerie van VWS bezig zijn. We vertalen de Europese richtlijnen naar de Nederlandse situatie. Hierbij zijn ook de zorgverzekeraars direct betrokken, een sleutel tot succes. De verzekeraars gaan het kwaliteitskader meenemen in hun bekostigingsvoorwaarden voor de inkoop van nieuwe zorgvormen.” 

Chavannes verwacht dat de nieuwe kwaliteitsnormen veel zorgverleners gaan helpen. “Ik vind het sympathiek dat er al projecten rondom gezondheidsapps zijn uitgevoerd, dat mensen durven te innoveren. Maar het zal best lastig en tijdrovend zijn geweest om een zinvolle selectie te maken.” 

Advies huisartsen

Een belangrijk advies dat hij op dat punt huisartsen wil meegeven: kijk niet alleen naar wat het doet voor de patiënt, maar ook wat het oplevert voor de praktijkvoering. “Roept een app meer vragen op, meer onzekerheid, meer administratie? Of helpt het bij het versoepelen van processen, meer zelfredzaamheid bij de patiënt en minder ad-hoc-visites en consulten? Het is zinvol om inzicht te hebben in de netto-opbrengst van het werken met gezondheidsapps. Er moet immers ook gewoon een praktijk gerund worden.” 

Gezondheidsapps

De norm CEN-ISO 82304-2 Health software – Part 2: Health and wellness apps – Quality and reliability omvat een vragenlijst en scoremethodologie die uitmondt in een label met kleurcode. Ontwikkelaars van gezondheidsapps worden met behulp van 81 vragen gestimuleerd betere apps te maken. De antwoorden op deze vragen bepalen een score op vier onderwerpen: gezond en veilig, gemakkelijk in gebruik, veilige data, degelijk gebouwd. Vervolgens leidt de score tot een label met een kleurcode, vergelijkbaar met het energielabel voor de wasmachine of koelkast. De kleurcode helpt zorgverleners en gebruikers bij het kiezen van de juiste app.