Specialist ouderengeneeskunde: proactieve zorgplanning

Specialist ouderengeneeskunde Doede Veltman zegt dat het raadzaam is het gesprek over proactieve zorgplanning bijtijds te voeren met patiënt en familie.

Specialist ouderengeneeskunde: proactieve zorgplanning

Hoe moet met een kwetsbare oudere worden omgegaan wanneer diens conditie verder verslechtert? Nog diagnosticeren en behandelen? En wat is voor de oudere zelf belangrijk in de laatste levensfase? Doede Veltman vertelt over proactieve zorgplanning (advance care planning, ACP).

Doede Veltman

De specialist ouderengeneeskunde geeft een mooi voorbeeld hiervan. Hij kan zich het gesprek afgelopen jaar met een oudere man met een progressieve ziekte nog goed herinneren. “Van de huisarts had ik begrepen dat de man wilde praten over euthanasie. Toen we het gesprek aangingen, waar ook familie bij was, bleek dat hij op dat moment géén euthanasie wilde. Hij wilde wel van mij horen dat we hem niet naar het ziekenhuis zouden insturen als hij verder achteruit zou gaan. We konden daar goede afspraken over maken. Ik zag daarna dat er een last van hem – en zijn familie – was afgevallen. Hij wilde helemaal niet dood, maar wilde de geruststelling dat we hem niet eindeloos in leven zouden houden. Dát was zijn grote angst.”

Wensen en verwachtingen

Als zelfstandig werkende specialist ouderengeneeskunde zorg verleent Veltman zorg aan kwetsbare ouderen in Groningse verzorgingshuizen. “Belangrijk is vooral dat je als zorgverlener de wensen en verwachtingen achterhaalt van de oudere en zijn naasten als het gaat om toekomstige zorg en behandeling. Dat betekent dat je met hen daarover het gesprek aangaat en hun ook scenario’s voorlegt. Bijvoorbeeld: ‘Stel dat u op een dag een longontsteking zou oplopen, zou u dan willen dat we die proberen te behandelen?’ Het is belangrijk dat je dat tijdig in kaart brengt, want als de oudere eenmaal een longontsteking – of een andere ernstige ziekte – heeft, ontbreekt veelal de tijd of mogelijkheid om hierover van gedachten te wisselen.”

Surprise question

Dat klinkt eenvoudig, weet Veltman, maar het roept ook vragen op. Want wanneer ga je zo’n gesprek met de oudere aan? Wat is het geschikte moment? “Daar is veel over geschreven. Sommige collega’s zeggen dat je als dokter jezelf de surprise question moet stellen. Die luidt: ‘Zou ik verbaasd zijn als deze patiënt over een jaar nog zou leven?’ Als het antwoord daarop ‘ja’ is, wordt het tijd om met elkaar in gesprek te gaan.”

Specialist ouderengeneeskunde

Tegelijk is het allemaal niet zo zwart-wit, weet specialist ouderengeneeskunde Veltman. “Belangrijk is vooral dat je als arts probeert aan te sluiten bij de belevingswereld van de patiënt en familie. Je moet er bijvoorbeeld voor oppassen dat je mensen niet overvalt met jouw vragen. Die angst leeft bij veel artsen. Ze zijn bang dat hun vragen te confronterend zijn voor de oudere en zijn omgeving. Sommige dokters kiezen er dan ook voor geen ACP-gesprek te voeren, maar daarmee doe je ouderen tekort.” Volg Doede Veltman op Twitter over zijn vakgebied.

Lees hier meer over dit onderwerp.

Auteur: Michel van Dijk