De digitale toekomst van de eerste lijn

De snelle opschaling naar digitale zorg in de coronacrisis is een waardevolle les gebleken. Er is alle reden om nu vervolgstappen te zetten in digitalisering in de eerstelijns gezondheidszorg, vond een meerderheid van de deelnemers aan een webinar dat De Eerstelijns en ABN AMRO organiseerden.

Wat hebben we geleerd van corona?

Meer dan twee derde van de huisartspraktijken vindt de werkdruk hoog, stelde webinar-voorzitter Bianca den Outer, uitgever van De Eerstelijns. Het werk komt niet af en als zich een collega ziek meldt, is er een acuut probleem. Tijdens de coronacrisis zijn heel snel eHealth-toepassingen ingezet, vooral beeldbellen met patiënten heeft een hoge vlucht genomen. Centrale vraag tijdens de webinar wat nu de digitale toekomst van de eerste lijn is: gaan de huisartspraktijken (en gaat de eerstelijns gezondheidszorg) die digitalisering behouden en verder ontwikkelen of gaan we terug naar hoe het was?

Wat is digitalisering eigenlijk?

Om duidelijk te maken waar we het over hebben als we spreken over digitalisering van zorg, zijn voorafgaand aan de webinar over de toekomst van de eerste lijn vijf onderdelen vastgesteld:
• E-consulten
• Beeld/videobellen
• Teleconsultatie/elektronisch intercollegiaal contact
• Telemonitoring
• Herhaalrecepten online aanvragen.

Met het gebruik van Mentimeter konden de deelnemers hier andere toepassingen aan toevoegen die zij ook beschouwen als vormen van digitalisering in de zorg. Dat bleek een flinke lijst te zijn:
• Training online
• Inzage medisch dossier
• Zelftriage
• Triage apps
• Roosterplanning
• Digitale ondersteuning in positieve gezondheid
• Laboratoriumgegevens digitaal uitwisselen
• Digitale instructie
• Intervisie
• Et cetera.

Het nieuwe normaal

Een schier eindeloze lijst aan onderwerpen uit de eerstelijns gezondheidszorg waarop digitalisering van toepassing kan zijn. Maar heeft de coronacrisis nu ook echt een onomkeerbare verandering in de eerstelijns gezondheidszorg teweeg gebracht? De aanwezigen (eerstelijns zorgverleners, bestuurders (beleids)adviseurs, projectleiders) vonden bij ruime meerderheid van wel. Ja, zeiden 43, tegen elf die stelden terug te gaan naar de oude situatie.
Een fysiotherapeut gaf aan dat de patiënten het niet willen, dat de techniek vaak tekort schiet en dat hij niet goed kan zien wat degene aan de andere kant van de camera doet. Maar een andere deelnemer, eveneens fysiotherapeut, gaf aan het goed te vinden zijn patiënt ook eens in zijn eigen omgeving te zien.

Ouderen digivaardig maken

Dit leidt tot een paar belangrijke vragen. In de eerste plaats: zijn patiënten voldoende toegerust op de digitalisering? Veruit de meeste mensen stelden: ja, maar kwetsbare groepen hebben niet altijd toegang tot internet. Best veel ouderen zijn wel digivaardig, maar een aantal ook niet. Hoe deze laatste groep digivaardig te maken? Een deelnemer opperde dat hier een rol ligt voor welzijnsorganisaties in de wijk. Een ander stelde voor bij een huisbezoek direct in kaart te brengen welke digitale mogelijkheden mensen hebben.

De tweede vraag: welk probleem wordt opgelost met digitalisering in de eerstelijns gezondheidszorg? Daar kwamen flink wat opties uit:
• Continuïteit van zorg bij een tweede uitbraak van corona
• Burgers opleiden in zelfregie en gezondheidsvaardigheden
• Werkdruk verlagen
• Minder reizen voor patiënten
• Betere service voor de patiënt
• Tijdsbesparing
• Kortere contacten op meerdere momenten.

Maar: betekent dit dat zorgaanbieders digitaal erbij gaan doen, of gaan ze dan ook stoppen met bepaalde vormen van zorgverlening. Deze vraag komt uitgebreid aan de orde tijdens het Eerstelijns congres van 12 en 13 november.

Voor- en nadelen

Wat zijn de grote voordelen van digitalisering? De deelnemers noemden vooral de mogelijkheid om de beperkte eerstelijns zorgverleners slimmer in te zetten en de laagdrempelige toegang tot de zorg voor patiënten. De twee grootste nadelen vonden de deelnemers dat digitaal minder vaardige mensen de boot missen en dat de non-verbale communicatie en geruststelling worden gemist.

Praktijken toekomstbestendig maken

Een laatste vraag: wat gaat de digitale toekomst van de eerste lijn betekenen voor het vastgoed in de eerste lijn? Het kan leiden tot minder vierkante meters, maar ook juist tot grotere werkruimten of tot vermenging met andere maatschappelijke functies. Een relevante vraag, stelde Rob Boelens, sectorspecialist medisch van ABN AMRO, waarmee De Eerstelijns deze webinar samen organiseerde. Boelens benadrukte dat de huidige situatie een goed moment is voor eerstelijns zorgaanbieders om na te denken over de vraag of de praktijk nog toekomstbestendig is. Om die vraag te beantwoorden, moet de praktijkhouder kijken naar de praktijk, het personeel en de patiënt, stelde hij. Wat de praktijk betreft: er zijn subsidieregelingen om die anderhalve meter proof te maken en meteen ook energieneutraal. Op personeelsgebied wordt niet altijd de vraag gesteld hoe fit het personeel is. En als het om de patiënt gaat, is het belangrijk de vraag te stellen hoe je als zorgaanbieder verbonden bent met de patiënt. “De jonge generatie wil digitaal”, zei Boelens, “maar de oudere is ook vaker digitaal dan we denken.”

Lees hier meer over het eerstelijns congres.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *