Arbeidstekort: anticiperen op tijd met miljoen minder werkenden

Arbeidstekorten? Laten we ons er nu op voorbereiden, want de vergrijzing en ontgroening zijn onomkeerbaar, zegt Patrick Banis.

Arbeidstekort: anticiperen op tijd met miljoen minder werkenden

Zorgbestuurders, zet u schrap: over twintig jaar is misschien een miljoen minder werkenden beschikbaar in ons land. Hoe dit tekort op te vangen? Patrick Banis adviseert de eerste lijn in te zetten op digitalisering en een andere werkorganisatie. De directeur arbeidsmarkt van het CAOP voorziet dat de belangrijkste innovaties ontstaan in krimpgebieden.

Hij zegt: “We zien al dertig jaar aankomen dat de arbeidsmarkt fors gaat krimpen in de komende periode. Het verbaast me dat de overheid hier nooit op heeft geacteerd. Maar laten we de feiten onder ogen zien: de vergrijzing en ontgroening zijn onomkeerbaar. Ook bestuurders of beleidsmakers in de eerste lijn kunnen dit beter in hun achterhoofd houden: de krimp op de arbeidsmarkt kómt. Accepteer dus wat komen gaat en anticipéér.”

Eerstelijns Congres

Banis is een van de sprekers tijdens het Eerstelijns Congres 2021 op 3 en 4 juni 2021. Opereren we straks werkelijk onder een inktzwarte hemel? Of ziet hij ondanks de krimpende arbeidsmarkt ook lichtpuntjes?
“Er gaat een war on talent ontstaan. Of je het nu hebt over het bedrijfsleven of de publieke sector: werkgevers zullen veel meer dan nu moeten concurreren om werknemers binnen te halen. Ook binnen de gezondheidszorg stijgt door vergrijzing en ontgroening de vraag naar arbeidskrachten. Daar kun je negatief over doen, maar het biedt ook nieuwe kansen. Je ziet nu bijvoorbeeld al een tijd dat relatief veel vrouwen kiezen voor werk als huisarts, omdat het vak de mogelijkheid biedt minder uren te werken dan de traditionele huisarts deed. Dat is blijkbaar een aantrekkelijke kant. Dankzij deze mogelijkheid is het vak nog altijd in zwang: 75 procent van de aios binnen de huisartsopleidingen is vrouw, en dat gaat naar 85 tot 90 procent. Consequentie is natuurlijk wel dat er méér huisartsen moeten worden opgeleid als ze gemiddeld minder uren gaan draaien.”

Beroepsdifferentiatie

Een andere positieve ontwikkeling in de strijd tegen een arbeidstekort
is volgens Banis beroepsdifferentiatie in de eerste lijn. “Nog niet zolang geleden was mijn huisarts iemand die het klassieke model hanteerde van dokter en assistente. Samen voerden zij alle werkzaamheden uit. Maar het schaap met zeven poten, dat het liefst ook nog een apotheek bij zijn praktijk heeft, zie je inmiddels vrijwel niet meer. Huisartsenpraktijken professionaliseren. Daarbinnen werken huisartsen samen: er is onderlinge consultatie, intervisie en advisering. En hieromheen komt een steeds bredere kring van kennis en kunde. Denk aan een podoloog en diëtiste die de kans krijgen dichter bij de huisarts te zitten. Denk ook aan het ontstaan van taakdifferentiatie, zodat functies opkomen die activiteiten van de huisarts overnemen, zoals de phyisican assistant en verpleegkundig specialist. Dankzij deze ontwikkelingen en nieuwe beroepen kan de eerste lijn mensen op de arbeidsmarkt extra kansen bieden.”

Arbeidstekort

Over arbeidstekort gesproken: het coronavirus heeft een grote impact op alle werkenden in de sector Zorg en Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang (WJK). Dat staat in het observatieonderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW).