Event Abonneren
×

‘Zelfredzaamheid patiënt vermindert werkdruk huisarts’

Zelfredzaamheid stimuleren. Dat is een belangrijk uitgangspunt van huisarts Karel Bos. Hierdoor is zijn werkdruk verlaagd, terwijl zijn populatie groeide.

“Aan het eind van een consult vraag ik standaard: kan ik nog iets anders voor u betekenen? Meestal is het antwoord ‘nee’. Dan vraag ik: of zou u iets willen veranderen aan uw leefstijl? Eigenlijk altijd klinkt dan ‘ja’. Vervolgens pak ik het leefstijlroer erbij, een gespreksinstrument van Arts en Leefstijl. Hierbij staat iemand zelf aan het roer en kiest hij ervoor bij te sturen binnen een thema: voeding, beweging, sociaal, zingeving, ontspanning en slaap. Dat hij zelf het thema bepaalt, betekent dat de kans veel groter is dat het gaat lukken om iets aan zijn leefstijl te veranderen. Bovendien wordt hij zelfredzamer.”
Aan het woord is Karel Bos, huisarts te Amersfoort. Hij vertelt dat zijn populatie zelfredzamer is geworden. “Het gemiddelde aantal bezoeken aan de huisarts is hierdoor gedaald, zodat ik het rustiger heb dan andere dokters die werken in een vergelijkbare situatie. Ik begin ’s morgens om half negen, heb tussendoor een half uur tot een uur pauze, doe alle huisbezoeken op de fiets, en stop om vijf uur. Mijn advies aan jonge huisartsen die opzien tegen de drukte van een eigen praktijk is dan ook: neem toch een praktijk over en besteed veel aandacht aan leefstijl. Dan krijg je vanzelf een grotere praktijk en ben je uiteindelijk minder tijd kwijt. Het verdienmodel is aantrekkelijk, want er zijn meer patiënten oor wie je het abonnementstarief ontvangt. Een sprong van 2.000 naar 3.000 patiënten betekent 40.000 tot 80.000 euro meer omzet per jaar.”

Politieaangifte

Bos: “De meeste artsen willen redder zijn, maar het is efficiënter om mensen zelfredzamer te maken. Dan heb jij de tijd om redder te zijn van de patiënten voor wie dat wérkelijk nodig is.” Dagelijks heb ik op mijn spreekuur wel iemand die vertelt problemen te hebben met zijn baas, buren of familie. Ik vind het belangrijk dat ik de patiënt ondersteun in het zelf oplossen van deze problemen. In die richting stuur ik het consult dan ook. Is er in uw privékring iemand met wie u hierover kunt praten? Echt niet? O toch, uw zus? En wat vindt zij van het gedrag van uw baas? En hoe voelt u zich na zo’n gesprek met uw zus? En wanneer heeft u weer een afspraak met uw zus?”

Hij vervolgt: “Uiteindelijk is het zowel voor de huisarts als de patiënt belangrijk dat die laatste zelfredzaam is. Er zijn dokters die bij wijze van spreken álles willen oplossen voor hun patiënten en bijvoorbeeld mee naar de politie gaan om aangifte te doen van huiselijk geweld. Dat kan ook nog eens gevaar opleveren voor jezelf, want je weet niet hoe het betreffende familielid reageert op jouw initiatief.”

Leefstijlstapel

Op het bureau in de spreekkamer van Bos zien bezoekers een stapel boeken over leefstijl staan. “Als hun oog hierop valt, beginnen ze vaak zelf te praten over een leefstijlthema”, zegt de huisarts. “Ouders pakken bijvoorbeeld een boek over voeding voor kleine kinderen van Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid. Mensen met diabetes mellitus type 2 grijpen naar een werk van professor Hanno Pijl en Karine Hoenderdos, waarin staat hoe je met voeding en leefstijl kan zorgen dat je minder medicatie nodig hebt. Anderen gaan gezonder eten met behulp van een kookboek van huisarts Tamara De Weijer. Als patiënten een boek kopen, verspreiden ze hun opgedane kennis vaak ook nog in hun familie- en kennissenkring.”

Meer bereiken

Bos herinnert zich het moment waarop hij besloot niet te kiezen voor het beroep van onderzoeker. “Ik ben onder meer betrokken geweest bij studies binnen het Antoni van Leeuwenhoek en het Nederlands Kanker Instituut (NKI), maar ik besefte dat wanneer ik één persoon van het roken afhelp, ik misschien wel meer bereik dan met een jaar onderzoek doen.”

Zelfredzaamheid

Een vaak gehoord argument tegen leefstijladviezen in de spreekkamer is: “Het kost zoveel tijd.” Bos, die juist het accent legt op zelfredzaamheid, heeft een andere ervaring. “Er is zelfs een wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat slechts dertig seconden tijdsinvestering door de dokter, effect heeft op de leefstijl van patiënten, waardoor ze de dokter minder vaak nodig hebben. Dus als de arts meer aandacht heeft voor leefstijl, snijdt hij zichzelf zeker niet in de vingers; hij handelt in het belang van de patiënt en zichzelf.”