Event Abonneren
×

Euthanasie: het lukt niet iedere huisarts gehoor te geven aan verzoeken

Negen keer, zo vaak heeft Wendy Wolfe patiënten begeleid bij hun euthanasie. En toen ging het niet meer. “Ik las een artikel in De Dokter (september 2017) van een collega-huisarts die vertelde dat hij geen euthanasie meer kon geven. Niet vanuit religieuze of principiële overwegingen of omdat hij tegen de euthanasiewet zou zijn. Nee, hij kon het […]

Negen keer, zo vaak heeft Wendy Wolfe patiënten begeleid bij hun euthanasie. En toen ging het niet meer. “Ik las een artikel in De Dokter (september 2017) van een collega-huisarts die vertelde dat hij geen euthanasie meer kon geven. Niet vanuit religieuze of principiële overwegingen of omdat hij tegen de euthanasiewet zou zijn. Nee, hij kon het gewoon niet meer, het ging niet meer. Toen ik dat las, dacht ik: ja dat heb ik ook. Ik kan het niet meer, en ik wil het niet meer.” 

Coming-out
Geen opluchting, maar schaamte, dat was vervolgens het overheersende gevoel. Schaamte dat ze patiënten niet meer kon helpen, schaamte over wat collega’s van haar zouden vinden. Maar haar gevoel van afkeer om iemand te doden bleek te sterk. Wolfe durfde er jaren niet over te vertellen. Vanwege de schaamte hield ze haar gevoelens lange tijd voor zich. Jarenlang deden de aios die ze begeleidt als opleider huisartsgeneeskunde de euthanasie in haar praktijk. Dat ze er nu wel over vertelt, noemt ze haar coming-out.

“Ik heb inmiddels gemerkt dat dat bij meer huisartsen speelt. Ik heb een intervisiegroep met vijf huisartsen die al 25 jaar bij elkaar komen. Toen ik hen uiteindelijk over mijn gewetensbezwaren vertelde, zei één van mijn collega’s: ‘Ik ben al dertig jaar huisarts en ik heb nog nooit euthanasie gedaan.’ Dat wisten we niet van haar, dat had ze ons nooit verteld. Blijkbaar voelen wij dat de ongeschreven gedragsregel is: als huisarts moet je euthanasie kunnen doen. En als je niet aan die gedragsregel kunt beantwoorden, dan houd je dat voor jezelf. Je deelt dat niet met jouw collega’s.”

Natuurlijke dood met hulpmiddelen
Wolfe deed dat pas toen ze ging samenwerken met haar huidige duo-partner, nu vijf jaar geleden. Ze wist dat ze open kaart moest spelen. “Ik heb haar toen verteld: ik wil het nooit meer doen. Ik kan je helpen bij de begeleiding, ik kan gesprekken voeren met patiënten, maar het daadwerkelijk uitvoeren, nee dat nooit meer. Alle euthanasie-uitvoeringen komen sindsdien bij haar, ik ga het niet meer doen.”

En dat terwijl ze patiënten begeleiden naar de dood één van de mooiste en meest dankbare taken van haar vak vindt. “Ik ben ook kaderarts palliatieve zorg geworden omdat ik dacht: ik moet me specialiseren in de palliatieve zorg, want misschien doe ik iemand tekort. Ik vind dat ik heel goed mensen naar de dood kan begeleiden, maar ik wil het liefst een natuurlijke dood met hulpmiddelen zoals pijnstilling en slaapmedicatie. Dat spuitje, dat wil ik niet meer geven.”

Gewetensbezwaren
In de laatste jaren zijn huisartsen steeds vaker betrokken geraakt bij het overlijden van patiënten. Inmiddels wordt 82,4 procent van de euthanasieverzoeken door hen uitgevoerd. Hoeveel huisartsen gewetensbezwaren hebben, weet Wolfe niet. “Ik weet wel dat zeven procent van alle artsen gewetensbezwaren heeft, dat blijkt uit onderzoek. Ik vermoed dat je dat getal ook veilig kunt aanhouden voor de huisartsen.” 

Euthanasieverzoeken nemen toe
Ondertussen neemt het aantal euthanasieverzoeken jaarlijks nog steeds toe. In 2020 verleenden artsen 6938 keer euthanasie of hulp bij zelfdoding, een stijging van 577 (9,1 procent) ten opzichte van 2019. Dat vergroot de druk op de huisarts. Wolfe vraagt zich mede daarom af of zo’n centrale rol van de (huis)arts bij euthanasie de goede weg is. Zelf ziet ze meer in het voorstel van huisarts Wim Graafland, afgelopen zomer in Medisch Contact. “Hij pleit ervoor om euthanasie door hulp bij zelfdoding te vervangen. In Zwitserland en de Verenigde Staten is dat al langer de praktijk. Artsen zijn daar afwezig, de patiënt zelf is degene die zijn levensbeëindiging uitvoert. Meestal door een oraal euthanaticum in te nemen en soms door een infuus dat hij of zij zelf aanzet. Volgens Graafland hebben we in Nederland een verkeerde afslag genomen met ons euthanasiebeleid. Ik kan alleen voor mijzelf spreken, maar zo voel ik het ook.” 

  1. Dapper om te delen. Toch meen ik wel dat de huisarts de centrale regie zou moeten hebben, maar waarom actief zelf die injectie geven? Als de patiënt echt graag wil dan kan hij met hulp van de huisarts de medicatie zelf innemen. Het is wel goed als de huisarts in de buurt blijft om bij calamiteiten te kunnen ingrijpen. Mijn vader heeft op deze manier afscheid genomen / euthanasie gekregen, nb in 1991, zijn vrouw en dochters zaten rond zijn bed. Hij heeft het drankje tot zich genomen, de huisarts heeft beneden gewacht nadat hij het had ingenomen. Het werd een waardig einde en een fantastische huisarts die mijn vader goed geholpen heeft er voor de nazorg van mijn moeder was.

Comments are closed.