Congres Abonneren
×

Zorg en mensen leer groen te doen

Rotterdam heeft Cathy van Beek aangetrokken als voorzitter klimaattafel gezondheidszorg om de duurzame ambities van de stad te verbinden aan het proces van vergroening waarmee de zorg bezig is. De afgelopen vier jaar was zij in opdracht van het ministerie van VWS kwrtiermaker duurzaamheid in de zorg. Nu in Rotterdam richt de ambitie zich met het Rotterdams Klimaatakkoord op de hele samenleving.

Rotterdam heeft Cathy van Beek aangetrokken als voorzitter klimaattafel gezondheidszorg om de duurzame ambities van de stad te verbinden aan het proces van vergroening waarmee de zorg bezig is. De afgelopen vier jaar was zij in opdracht van het ministerie van VWS kwrtiermaker duurzaamheid in de zorg. Nu in Rotterdam richt de ambitie zich met het Rotterdams Klimaatakkoord op de hele samenleving.

Van Beek schrok toen ze hoorde dat Rotterdam verantwoordelijk is voor twintig procent van de totale CO2-uitstoot van Nederland. “Natuurlijk zit er heel veel industrie”, zegt ze, “maar dan nog. Je gunt het iedereen dat je in een gezonde omgeving geboren wordt.”

Alle reden voor haar als geboren Rotterdammer om het voorzitterschap van harte te aanvaarden. “Een eerste doel zal zijn om de ziekenhuizen die afzonderlijk al circulaire initiatieven opzetten gezamenlijk aan te sporen hun afvalberg drastisch te beperken. Hoewel we starten met de ziekenhuizen, zijn vanuit de andere sectoren, ouderenzorg, psychiatrie, huisartsen en mondzorg al vragen gekomen om mee te mogen doen. Al snel kreeg ik een telefoontje van een Rotterdamse huisarts met de vraag of hij mocht aanhaken. Graag natuurlijk, Er is al het handboek De groene huisartsenpraktijk, dus in de kring van de Rotterdamse huisartsenvereniging kunnen we bespreken hoe de gemeente bij de implementatie ervan eventueel kan faciliteren. Ook ouderenzorgaanbieder Aafje zocht contact. En heel leuk, een bewoner had over deze klimaattafel gelezen. Ze stoort zich aan de lichtvervuiling vanuit het ziekenhuis waar ze tegenover woont. Of ik daar niet even wat aan kon doen? Meteen naar het bestuur doorgespeeld en nu worden alle beeldschermen standaard uitgezet als ze niet worden gebruikt. Als dat in een ziekenhuis kennelijk kan; waarom dan niet in alle zorginstellingen? Dat komt dan op de agenda van het eerste overleg van de klimaattafel gezondheidszorg.”

Zorg, leefstijl en leefomgeving
Inmiddels komen mensen al zelf met ideeën voor vergroening. “Het gaat om veel meer dan zorg alleen”, zegt Van Beek, “het gaat ook om leefstijl en leefomgeving. Denk hierbij zeker ook aan wat wijkverpleegkundigen samen met een wijkvertegenwoordiger kunnen doen. Die komen bij de mensen achter de voordeur en we weten allemaal dat elke Rotterdammer mee zal moeten doen met deze enorme omslag. Normaal ontmoeten de werelden van de grote stad en de zorg elkaar nooit, dus laat ze elkaar aan en tussen die klimaattafels maar inspireren. Het momentum is er. Kijk naar het bericht dat het OM de mogelijkheid van strafvervolging van Tata Steel gaat onderzoeken. Voor de woonomgeving van mensen kan dat enorme gevolgen gaan hebben. Maar we hebben geen tijd meer om te wachten op causaliteit, het gaat erom nú stappen te zetten. En de zorg is als eerste aan zet om hun footprint van zeven procent zo snel mogelijk naar zero te krijgen.”

Over leefstijl zegt Van Beek: “Ik vind dat dat moet beginnen op scholen en in wijkcentra. De drempel om mensen naar de sportschool te bewegen, neem je niet weg door ‘leefstijlcoach’ op je deur te zetten. Daarin spelen de scholen en de wijkcentra een enorme rol. En ook de huisarts, die kan wijzen op zowel leefstijl als leefomgeving, voor wiens woord mensen veel respect hebben. Die partijen moeten hierin samen optrekken, samen met de wijkverpleegkundigen. Als je omgeving niet uitnodigt om te bewegen, ga je niet naar buiten. Onderzoek bevestigt dat kinderen eerder naar buiten gaan en gaan bewegen als hun omgeving groen is. Daarom is het werk van de Stichting Steenbreek zo mooi. Maar het laat ook zien dat de gemeenten hun rol moeten pakken, om speelpleintjes en groenvoorziening in de bebouwde omgeving te realiseren. Zeker in de steden, waar de veelheid aan gebouwen voor hittestress zorgt. Door de extreme hitte van de afgelopen jaren overlijden in Nederland jaarlijks zo’n vierhonderd mensen voortijdig. Plant dus bomen, struiken, zorg voor groen op de daken van huizen en bedrijven. Ieder individu en iedere partij kan in zijn eigen cirkel van invloed veel groen doen.”

Zorg voor verbinding

Van Beek heeft voor haar kwartiermakerschap in Rotterdam een opdracht voor een jaar. “We evalueren na een half jaar of een beweging begint te ontstaan”, zegt ze. “Wat ik nu in reactie op LinkedIn-posts hierover al merk, is dat ook buiten Rotterdam opvalt wat we doen. Een Amsterdam ziekenhuis reageerde: ‘Waarom gebeurt dit in 010 wel en in 020 niet?’. Nou omdat 010 voor 020 komt natuurlijk, haha. Maar serieus, ga ermee aan de slag alsjeblieft. Er gebeurt beslist het een en ander vanuit Sigra, het samenwerkingsverband van de Amsterdamse ziekenhuizen en de Economic Board, maar zorg voor de verbinding met de zorgprofessionals. Die merken er tot nu toe niets van. En we weten al dat zij er heel warm voor lopen.

Ook chronisch zieken spelen een rol, vertelt ze. “Die ergeren zich aan de enorme hoeveelheid verpakkingsmateriaal van de hulpmiddelen die ze nodig hebben. Diabetespatiënten klagen over driedubbele verpakkingen en spuiten die ze na eenmalig gebruik moeten weggooien. Dit gaat ook op bij geneesmiddelen en hulpmiddelen die ze nodig hebben. Als je daarin als bewoners en gemeente samen kunt optrekken, kun je je ‘marktmacht’ wellicht vergroten. En vergeet daarbij ook de rol van de GGD in de publieke gezondheid niet. Werken aan circulaire ambities is werk van iedereen, het slaagt alleen als álle partijen er hun rol in pakken.”

Cathy van Beek
De functie als voorzitter klimaattafel gezondheidszorg in Rotterdam sluit naadloos aan op het werk dat Cathy van Beek de afgelopen vier jaar deed als kwartiermaker voor duurzaamheid in de zorg in opdracht van het ministerie van VWS. Ze heeft ruim twintig jaar bestuurservaring. Deels bij de ziekenhuizen Sint Maartenskliniek en Radboudumc en deels bij de Nederlandse Zorgautoriteit. Ze is bij haar afscheid van het Radboudumc geridderd.

Meer lezen: www.rotterdamsklimaatakkoord.nl.
Voor Stichting Steenbreek: https://steenbreek.nl

Tekst: Frank van Wijck
Foto: Cathy van Beek