De Achterhoek bereidt zich voor op de toekomst

De Achterhoek heeft als doel de gezondste regio te worden. Geen geringe ambitie, en de betrokken partijen ontkennen dan ook niet dat er forse uitdagingen liggen om die waar te maken. Feit is wel dat ál de relevante partijen aan tafel zitten, en een groot gevoel van urgentie ervaren.

De Achterhoek bereidt zich voor op de toekomst

Die thematafel De Gezondste Regio van 8RHK ambassadeurs moet een fors formaat hebben. Het zijn immers nogal wat partijen die zijn aangeschoven om een regiobeeld te schetsen als startpunt voor een goede en slimme gezondheidszorg in de Achterhoek: zorgaanbieders, gemeenten, ondernemers, inwoners, plus zorgverzekeraar Menzis en het zorgkantoor. Het is dan ook een serieuze zaak, stelt Rob Jaspers. Naast bestuursvoorzitter van GGNet is hij voorzitter van de thematafel De Gezondste Regio van 8RHK ambassadeurs, het collectief van de partijen die als doel hebben van de Achterhoek de gezondste regio van ons land te maken. De Gezondste Regio is één van de thematafels die zijn opgezet door de Achterhoek Board. Dit is het samenwerkingsverband van ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden uit de Achterhoek (plus een vertegenwoordiger van de provincie Gelderland), gericht op de ruimtelijk-economische agenda van de Achterhoek die is beschreven in de Achterhoek Visie 2030.
Dat de gezondheidszorg in die economische agenda een belangrijke rol speelt is duidelijk. “De zorg staat onder druk”, zegt Jaspers. “Als we ook in de toekomst goede, tijdige en betaalbare zorg willen behouden, is doorgaan op de oude voet geen optie. In vergelijking met de rest van Nederland hebben we in de Achterhoek meer inwoners met overgewicht, neemt het aantal jongeren verhoudingsgewijs snel af en neemt het aantal inwoners met dementie in 2030 met vijftig procent toe. Logisch dus dat we met al die partijen samen in gesprek zijn gekomen. De ambitie om van de Achterhoek de gezondste regio te maken, maak je alleen samen waar.”

Zorgwekkend beeld

Zorgverzekeraar Menzis neemt deel aan de thematafel en is de initiatiefnemer van het regiobeeld. Directeur zorg Joris van Eijck zegt blij te zijn met het regiobeeld. Hij vertelt: “Wekelijks praat ik in het land met zorgaanbieders over de toekomst van de zorg. Hoe is de situatie nu en wat is de verwachting voor de komende jaren? Hoe kunnen we met elkaar borgen dat de zorg over tien, twintig jaar nog toegankelijk is, nog voldoende kwaliteit heeft en betaalbaar is? We hebben al die informatie per regio in kaart gebracht.”
Dat levert voor de Achterhoek een zorgwekkend beeld op. Jaspers lichtte al een tipje van de sluier op maar er is meer. Het aantal mensen met chronische aandoeningen (artrose, beroerte, coronaire hartziekten, COPD en diabetes) neemt de komende jaren toe. Naoberschap en mantelzorg, kenmerkend voor de regio, komen in de knel omdat deze vorm van informele hulp in de toekomst met dertig procent afneemt. Het aantal zorgmedewerkers daalt. En er dreigt een tekort aan huisartsen. “Op dat soort situaties moeten we met zijn allen anticiperen”, zegt Van Eijck. “Niet eenvoudig, want de zorgwereld is complex en kent veel stakeholders. Maar die regiotafel stelt ons wel in staat om te leren van elkaar. En het regiobeeld vormt de aanzet voor de ontwikkeling van een regiovisie op de zorg, waar we in een concreet actieplan vastleggen hoe we gaan anticiperen op de uitdagingen waarmee we te maken hebben.”

Allemaal bijdragen

Aan die regiovisie op de zorg is veel gelegen, verduidelijkt Jaspers. “We stimuleren daarmee zorgaanbieders om verder te kijken dan de eigen achtertuin en met elkaar in beeld te brengen wat we moeten doen om ervoor te zorgen dat we ook in de toekomst goede en slimme gezondheidszorg hebben”, zegt hij. “Alle partijen in de regiotafel willen daaraan bijdragen. Voor de regiovisie op de zorg gaat de thematafel het komende jaar breed het gesprek aan in de Achterhoek.”
Jaspers en Van Eijck ontkennen niet dat daarbij sprake is van een grote uitdaging waarmee ook veel andere plaatsen in het land te kampen hebben: het dreigende huisartsentekort. Maar die dreiging is in de Achterhoek wel extra groot, maakt Jaspers ondubbelzinnig duidelijk: ”Als we niets doen, hebben we in 2023 vijftien tot 25 procent minder huisartsen dan we nodig hebben, en dan loopt dat in 2030 op tot 38 procent.” Van Eijck vult aan: “Juist dat proberen we te voorkomen door met elkaar samen te werken. Als zorgverzekeraar spelen we hier een actieve rol in. Maar dit is natuurlijk niet alleen een zorgprobleem. Huisartsen interesseren voor deze regio vraagt ook om andere zaken: werkperspectief bieden voor de partner, scholing voor de kinderen, goede bereikbaarheid van steden. Juist daarom is binnen de Achterhoek Board ook sprake van meerdere tafels, ook een thematafel arbeidsmarkt bijvoorbeeld.”

Rol voor bewoners

In de regiovisie komen ook zaken aan de orde als: hoe zetten we in op preventie, leefstijl en innovatie, waarmee inwoners meer zeggenschap krijgen over en invloed op hun gezondheid. Hieruit blijkt dat van de inwoners zelf ook wat wordt verwacht. “Het begint bij gezonde inwoners”, zegt Van Eijck. “Niet voor niets staat ‘leefkracht’ prominent in onze visie. Daarvoor is de samenwerking met de gemeenten zo belangrijk en die begint gelukkig ook steeds beter vorm te krijgen.”
Jaspers haakt aan: “Als we nu keuzes maken voor een goede leefstijl, plukken we daar over twintig jaar de vruchten van. Bedenk hierbij ook dat digitalisering in de zorg verder zal toenemen. De huisarts is voor de inwoners natuurlijk echt een vertrouwenspersoon en in deze regio ook iemand die nog autoriteit heeft. Dat is waardevol en verdient het om te behouden, maar we moeten ook kijken hoe we mensen meer zelfregie kunnen geven. De aandacht die we hebben voor het onderwerp zelfredzaamheid is nu primair gericht op kwetsbare ouderen, maar je kunt dit onderwerp natuurlijk ook breder trekken. Technologie speelt daar een rol in.”
Dorien van der Meer, programmaregisseur De Gezondste Regio, licht toe: “Heel interessant in dit verband is Naast, de dochteronderneming van Sensire, gericht op zorg op afstand. Door digitaal contact te onderhouden met een zorgverlener, kan een oudere langer regie houden over zijn eigen leven, langer zelfstandig thuis blijven wonen en dus minder afhankelijk zijn van zorg. Ouderen blijken ook heel goed in staat om met die technologie om te gaan, zoals een Youtube filmpje mooi in beeld brengt.” Van Eijck vult aan: “Door de coronacrisis hebben we initiatieven zien ontstaan om de zorg anders in te richten, zorg op afstand is bijvoorbeeld een veel grotere rol gaan spelen en voor een veel bredere doelgroep dan alleen kwetsbare ouderen. Die mogelijkheden moeten we blijven benutten. De deelnemers aan de thematafel staan daar ook open voor.”

Over de schotten

Maar er zijn natuurlijk veel meer thema’s die aansluiten bij de wens om de zorg anders in te richten. De juiste zorg op de juiste plek bijvoorbeeld, en het programma Welzijn op recept. “Daarom is het zo goed dat we aan die tafel alle daarvoor relevante partijen bij elkaar hebben”, zegt Van Eijck. “We moeten de zorg over de schotten heen anders gaan inrichten. Ook als dit betekent dat dit op onderdelen ten koste kan gaan van het belang van een betrokken partij. Een mooi initiatief op dit gebied is COPD InBeeld van Sensire en het Slingeland Ziekenhuis, waarbij mensen met COPD via beeldbellen zorg op afstand krijgen. Een vernieuwende contractvorm over de muren van beide partijen heen om de zorg te verbeteren en de kosten te verlagen. Iets soortgelijks hebben we vervolgens ook opgezet voor hartfalen. Dat lukt als je bestuurders hebt met visie en lef.”

Op één lijn

Wat de verdere ontwikkeling wel in de weg zit, erkent Van Eijck, is de al lang voortslepende situatie rond de fusie tussen het Slingeland Ziekenhuis en Streekziekenhuis Koningin Beatrix. “Een onderdeel van onze regiovisie is het ziekenhuislandschap”, zegt hij. “We zijn dan ook heel blij dat de minister nu Marcel Daniels heeft aangetrokken als verkenner om te helpen de bestuurlijke crisis bij Sanitz, de overkoepelende organisatie waaronder beide ziekenhuizen vallen, op te lossen. We moeten hier snel doorheen zien te komen.”
Lukt het afgezien hiervan wel om alle partijen op één lijn te houden? “Ja”, zegt Jaspers direct. “Iedereen heeft het beeld dat het beter en slimmer kan en het regiobeeld geeft urgentie om daar werk van te maken. Het werkt als een magneet.” Van Eijck knikt en vult aan: “En daarin hebben wij ook als zorgverzekeraar een logische plaats. Wij zijn niet vertegenwoordigd in dit verhaal om te oordelen of om er wat van te vinden, maar om het gezamenlijk op te pakken. Achter de voordeur voeren we soms stevige discussies en die heb je ook nodig om verder te komen, maar naar buiten toe hebben we één stem.”

Het Youtube filmpje waarop Dorien van der Meer doelt is:

Meer over het COPD InBeeld project is hier te vinden.
U ziet er ook meer over in dit Youtube filmpje: