‘Samen beslissen is een brug met tweerichtingsverkeer’

Samen beslissen met ouderen die verschillende chronische aandoeningen hebben? Er is verbetering mogelijk, aldus Ruth Pel-Littel van Vilans

De in de eerste lijn verzamelde informatie voor samen beslissen verhuist vaak niet mee wanneer een senior in het ziekenhuis belandt. Het gevolg: over- of onderbehandeling. Dat kan anders, aldus Ruth Pel-Littel, onderzoeker Samen beslissen bij Vilans.

Zij zegt: “Een goede brug heeft tweerichtingsverkeer. In de afgelopen jaren is veel onderzoek verricht naar en aandacht besteed aan informatieoverdracht rondom patiënten die vanuit het ziekenhuis naar hun eigen omgeving gaan. Maar het is net zo belangrijk energie te steken in de communicatie over degenen die zich in de tegengestelde richting bewegen.”

Winst

In november promoveerde Pel-Littel aan de Universiteit van Amsterdam op samen beslissen door ouderen met verschillende chronische aandoeningen en hun zorgverlener en mantelzorgers. Ze beschrijft in haar proefschrift onder meer de rol van geriaters in ziekenhuizen en de ambities die zij ziet voor deze beroepsgroep, maar in andere opzichten kan volgens haar óók winst worden geboekt.

Pijn accepteren?

Over de eerste lijn zegt ze: “Het uitgangspunt bij samen beslissen is: wat is belangrijk voor de kwaliteit van leven van de patiënt? Wat doet ertoe? Wat zou de patiënt nog willen en wat heeft hij daarvoor over? Op vele plekken in de eerste lijn is hier kennis over. Gedurende langere tijd zijn vaak meerdere professionals betrokken bij de zorg voor oudere mensen met multimorbiditeit. Allemaal kunnen ze tijdens het reguliere zorgproces of – meer gericht – via meetinstrumenten informatie verzamelen. Informatie die nu of later nuttig is bij behandelbeslissingen. Accepteert de patiënt het bijvoorbeeld dat pijnmedicatie sufheid kan veroorzaken? Of gebruikt hij liever geen of minder van deze medicatie omdat hij geestelijk helder wil zijn tijdens sociale contacten?”

Acuut

Lang niet altijd bereikt de in de eerste lijn verzamelde informatie het ziekenhuis, constateert Pel-Littel. “Dat vind ik een groot probleem, want dan moet je in de tweede of derde lijn op nul beginnen. Vergeet bovendien niet dat oudere multimorbide patiënten vaak worden opgenomen met een acute zorgbehoefte, dus op een moment dat niet in alle rust kan worden gesproken over de gewenste kwaliteit van leven en de daarbij horende keuzemogelijkheden en beslissingen. Op een acuut moment worden beslissingen vooral genomen op basis van medische informatie. Het is zó zonde als men in het ziekenhuis niet de beschikking heeft over de waardevolle informatie uit de eerste lijn. De gevolgen? Niet alleen overbehandeling, maar zeker ook onderbehandeling. Denk aan de 90-jarige die best vitaal is voor zijn leeftijd, maar die op basis van zijn leeftijd niet de zorg krijgt die hij nog zou kunnen hebben.”

Samen beslissen

Heeft u een voorbeeld van goede samenwerking tussen eerste en tweede lijn rondom samen beslissen bij multimorbide oudere patiënten? Ruth Pel-Littel verneemt het graag via een e-mail.