Voetzorg voor ouderen: blinde vlek in de eerste lijn

Mischa Nagel (Mischa Nagel’s voetzorg) maakt zich zorgen over de mobiliteit van ouderen. Het overheidsbeleid wil dat zij ook bij toenemende kwetsbaarheid zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Maar twee derde van de 75-plussers kan niet meer bij de eigen voeten om die te verzorgen. De mobiliteit gaat achteruit, en dan liggen problemen op de loer. 

Infecties

De gezondheid van veel thuiswonende ouderen is kwetsbaar. Die kwetsbaarheid heeft ook betrekking op de voet, stelt Nagel. Hij legt uit: “De huid wordt dunner, de dermis wordt minder goed doorbloed omdat het aantal bloedvaten per vierkante centimeter afneemt. Hetzelfde geldt voor het aantal zenuwen per vierkante centimeter. Het aantal talgklieren in de voet daalt en het microbioom verandert, waardoor de kans op infecties toeneemt. De voeten zijn de derde plek op de huid waar de meeste infecties voorkomen. Ook het bindweefsel en elastine veranderen van samenstelling. Bij vijftig procent van de 75-plussers is sprake van hyperkeratose. Mensen gaan hun voeten anders neerzetten, waardoor voetproblemen en voetpijn ontstaan. Bovendien wordt de binnenkant van de schoen nooit schoongemaakt. Je weet niet wat je ziet als je die onder een microscoop legt, het is een bron van infecties.”

Valincidenten

Hebben de huisarts, wijkverpleegkundige en thuiszorg oog voor de voetzorg van de oudere? “Nee”, zegt Nagel, “alleen als de patiënt aangeeft dat hij klachten van de voet heeft. En dat doen ouderen vaak niet, omdat ze vinden dat voetproblemen een ouderdomskwaal zijn die er nu eenmaal bij hoort. Valincidenten liggen hierdoor op de loer, en die vormen zoals bekend – afgezien van het persoonlijk leed – een forse kostenpost voor de zorg.”

Voetzorg

De verandering dient van twee kanten te komen, stelt Nagel. De eerstelijnsprofessionals moeten meer geïnteresseerd zijn in voetzorg en vaker verwijzen. En de voetzorgprofessionals moeten meer het contact zoeken met de professionals in de eerste lijn. “Laat je eens uitnodigen bij een hagro-overleg of een zorggroep”, zegt hij. “Onder voetzorgprofessionals bestaat helaas nog steeds het Calimero-effect: ‘Dan praat ik met een arts, die neemt mij vast niet serieus’. Bel gewoon met die huisarts, is mijn devies, leg uit wat je doet en wat je daarmee voor ouderen kunt betekenen. Vooral dat laatste.”