Berichten

Betekenisvolle communicatie dankzij Zorginformatie Bouwstenen

Er voltrekt zich een onzichtbare revolutie in de zorg, waarvan we straks allemaal de vruchten plukken. Die revolutie bevindt zich nog achter de ICT-systemen. Daar wordt gewerkt aan zorginhoudelijke standaarden die de basis vormen voor het verbinden van de verschillende zorgtoepassingen: de Zorginformatie Bouwstenen (ZiB’s). Deze gestandaardiseerde elementen van gegevens zorgen ervoor dat informatie eenduidig vast te leggen en uit te wisselen is tussen alle betrokken zorgverleners en de patiënt zelf.

Dat de behoefte daaraan groot is, bleek in oktober tijdens een demonstratie van dossieruitwisseling op basis van ZiB’s. De aanwezigen raakten meteen enthousiast: ‘Dit is wat we willen’. Want hoe anders is de praktijk vandaag de dag: gegevens worden geprint en weer gescand, gefaxt en op allerlei verschillende manieren in het eigen systeem ingevoerd.

Eenheid

Als je alleen op je eilandje werkt, zou dat misschien niet eens zo’n probleem hoeven zijn, maar zorg is per definitie een kwestie van samenwerken. En dat vraagt wat van informatievoorziening. “De informatiebehoefte in de zorg explodeert want het aantal overdrachtsmomenten neemt enorm toe”, constateert Manon Kuilboer, productmanager huisartsen bij VZVZ. “Je ziet het onder andere bij het medisch tuchtrecht: de helft van de zaken heeft te maken met problemen tijdens de overdracht van verantwoordelijkheden en informatie.” Dat laatste komt onder andere doordat informatie in verschillende systemen op een andere manier wordt vastgelegd of een andere betekenis krijgt. Zorgverleners moeten vervolgens zoeken en interpreteren. Dat kost tijd en geeft risico op fouten. Het antwoord hierop is eenheid in semantiek. En dat is precies waar de ZiB’s voor zorgen.

Gelijke betekenis

De exacte betekenis van de uit te wisselen informatie wordt centraal vastgelegd, waardoor de verschillende autonome systemen informatie eenduidig kunnen vastleggen en deze eenvoudig kunnen uitwisselen, waarbij de betekenis gelijk blijft. Kuilboer: “ZiB’s zijn niks meer of minder dan beschrijvingen van wat er in informatie elementen moet staan. Daarna ga je kijken hoe je dat verpakt, verzendt en ontvangt.” Die informatie elementen kunnen bijvoorbeeld NAW-gegevens zijn, meetwaarden, lab-bepalingen, medicatieafspraken en verstrekkingsverzoeken, of afspraken over behandelgrenzen in de palliatieve zorg. “De kracht van het systeem is dat deze manier van kijken naar standaardisatie fundamenteel anders is dan hoe voorheen standaarden tot stand kwamen. Voorheen werd meer gekeken naar technologie die werd gebruikt om informatie van het ene naar het andere systeem te krijgen, zonder dat daarbij aandacht was voor wat de betekenis van de over te dragen informatie was.”

Auteur: Leendert Douma

Download hier het artikel.

Geen one-size-fits-all in de zorg-ICT

Huisarts Peter Smink heeft uitgesproken ideeën over het gebruik van ICT in zijn eigen praktijk, in zorggroepen, maar ook bij ketenpartners en andere betrokken zorgverleners. “ICT mag niet onze manier van werken bepalen, dat moet andersom”, stelt hij. Integratie, standaardisatie en een modulaire aanpak bieden oplossingen. De eerste bouwstenen worden nu gelegd. Samenwerking tussen alle partijen speelt hierbij een cruciale rol.

“Het ideaal is een volledig geïntegreerd dossier per patiënt, waar elke professional zijn of haar eigen stukjes in schrijft”, vindt Smink. “Dat dossier moet ook altijd beschikbaar zijn voor de juiste professionals en uiteraard voor de patiënt zelf.” Smink is zich ervan bewust dat zijn ideaal om een cultuuromslag vraagt. Nu nog werkt iedereen met eigen, autonome systemen. Hoe breng je die bij elkaar? Dat kan alleen als ICT-aanbieders open zijn in alles wat ze doen, regionaal samenwerken aan geïntegreerde systemen en persoonlijke zorg voorop stellen.

Geïntegreerde zorgoplossing

De sleutel ligt niet bij het Landelijk Schakelpunt (LSP), denkt Smink. “Dat is vooral een telefoonboek.” Het echte probleem is dat alle HIS’en en KIS’en losse databases zijn. Als die allemaal hetzelfde bronbestand hadden, dan zou dat enorme voordelen opleveren, vindt Smink, met name voor het bekijken en bewerken van gegevens. Dat vraagt om een geïntegreerd zorgsysteem. Daarom nam de Promedico Groep het initiatief om in Nederland centrale voorzieningen te realiseren: één organisch, open systeem waarbij alle leveranciers samen verantwoordelijk zijn voor gemeenschappelijke tussenliggende componenten die de informatiesystemen van verschillende zorgverleners met elkaar verbinden. Zo kan sneller worden ontwikkeld, blijven de kosten laag en voldoet alles aan één standaard, waardoor het voor alle partijen makkelijk is om aan te sluiten.

KIS in HIS

Promedico’s module ‘slimme vragenlijsten’ is een eerste stap, geeft Peter Smink aan. Dit is het eerste onderdeel van KIS in HIS: KIS-functionaliteiten zijn beschikbaar vanuit het HIS. Huisarts en POH werken in het huisartsinformatiesysteem en beschikken tegelijkertijd over alle opties om persoonsgerichte zorg te bieden én optimaal samen te werken met andere zorgprofessionals rondom de patiënt. Smink is enthousiast: “De module biedt de mogelijkheid om zaken zoals temperatuur, longfunctie, bloeddruk structureel in grafieken vast te leggen en de situatie in de tijd te volgen.”

KIS in HIS is een mooie opstap naar integrale netwerken. Die hebben één basis, maar zijn geen one-size-fits-all, vat Smink samen. “Want iedereen wil net wat anders. Kijk maar naar pc’s, laptops of telefoons. De interface is hetzelfde, maar iedereen kiest eigen apps. Zo moeten we informatiesystemen in de zorg ook gaan inrichten.”

Auteur: Leendert Douma

Download het volledige artikel hier:

ICT-bouwstenen voor nieuwe patiëntenzorg geplaatst

De Stichting Automatisering Huisartsen (SAH) bezint zich op een naamsverandering. “De oude naam sluit niet meer aan op ons werkgebied”, zegt voorzitter Maarten Vermeulen. “Wij zijn er niet specifiek voor huisartsen, maar voor iedereen die werkzaam is in de zorg. We streven naar geïntegreerde ICT voor de hele zorg, zowel de eerste lijn als de tweede lijn.” De naamsverandering is exemplarisch voor het veranderende zorglandschap. Er is een ontwikkeling naar regionale, geïntegreerde zorgnetwerken. Die staat of valt met open communicatie binnen een landelijke infrastructuur. De eerste concrete stappen worden nu genomen.

Pita van Arkel is directeur van Promedico. Michiel Boerkamp is directeur van Care2U, sinds 2015 onderdeel van de Promedico Groep. De aandelen van Promedico zijn voor honderd procent in handen van de SAH. “Omdat we een stichting zijn, hebben we geen winstoogmerk. Al het geld dat wij genereren steken we weer in ontwikkeling van state-of-the-art zorgtoepassingen”, verduidelijkt Maarten Vermeulen. “We zijn dus ‘van’ en ‘voor’ de zorg, met als belangrijkste doel het bedienen van de patiënt of cliënt.” Vanuit die basis heeft Promedico een strategie ontwikkeld om antwoord te bieden op de veranderingen en pijnpunten in het hedendaagse zorglandschap, vertelt Pita van Arkel. De kern van die strategie is: open samenwerken op regionaal niveau.

Alles komt samen

“Geïntegreerde zorg is geen stip op de horizon”, zegt Pita van Arkel. “De eerste oplossingen worden al opgeleverd.” Zij doelt bijvoorbeeld op de communicatie tussen huisartsenpraktijk (HIS) en apotheek (AIS), die wordt voorzien door Promedico-ASP en Apro. En een ‘KIS in HIS’ oplossing die communicatieproblemen bij ketenintegratie aanpakt. De derde component is zelfzorg. Promedico integreert MijnGezondheidsplatform (MGP) voor patiënten en bouwt de mogelijkheden van het portaal verder uit.

“Dit zijn de eerste bouwstenen, waarmee de basis staat”, vervolgt Van Arkel. Van daaruit kan verder worden gewerkt aan de regionalisering van het zorglandschap. “De markt is in beweging. Zorggroepbesturen zien de toegevoegde waarde van regionale samenwerking, én de shared savings.”

“Vroeger was je als huisarts autonoom, tegenwoordig is zorg iets dat je met elkaar doet”, vat Maarten Vermeulen samen. Maar besturen willen dat vanuit een eigen ICT-keuze doen en dat betekent dat systemen het moeten toestaan. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is een landelijke infrastructuur. Daarom hebben Promedico en Care2U het initiatief genomen voor het realiseren van centrale voorzieningen. Een organisch, open systeem waarbij alle leveranciers samen verantwoordelijk zijn voor gemeenschappelijke tussenliggende componenten die de verschillende informatiesystemen van de verschillende zorgverleners met elkaar verbinden.

Auteur: Leendert Douma

Download het volledige artikel hier:

Zes thema’s voor het doorontwikkelen van zorg-ICT

De veranderingen in de eerstelijnszorg zijn ingrijpend en nog steeds in volle gang. Promedico en Care2U zetten in 2013 samen met stakeholders een stip op de horizon gezet: waar moet de ICT naartoe? “We zetten stappen en die stip komt steeds dichterbij”, zeggen Pita van Arkel, directeur van Promedico, en Michiel Boerkamp, directeur van Care2U. Ze vertalen hun missie, visie en strategie nu samen in acties. Daarbij staan zes thema’s centraal.

“Promedico is van en voor de eerstelijnszorg. Wij zijn een stichting zonder winstoogmerk”, legt Pita van Arkel uit. Dat betekent in de praktijk dat verdiensten weer geïnvesteerd worden in innovatie. De vraag is altijd hoe en waarin? “Het belangrijkste is dat het niet alleen om de zorgverlener gaat. Het gaat om de patiënt en de zorg rondom de patiënt”, zegt Van Arkel. “In de strategische verkenningen keken we met elkaar naar vragen als ‘hoe komt de zorg in Nederland beter tot zijn recht?’ en ‘hoe kunnen we de zorgketen beter ontsluiten?’. Een stip op de horizon is de ontwikkeling van een healthsuite.” Dat is een modulair ICT-systeem, waarbij de modules naadloos met elkaar samenwerken. Pita van Arkel: “Elk type zorgverlener kan kiezen voor bepaalde modules, die onderling goed op elkaar zijn afgestemd. Hij of zij gebruikt en betaalt alleen wat nodig is en kan overal inloggen om bij de juiste modules te komen.”

Om dit tot een succes te maken, zijn er twee sleutelwoorden, zo vertellen Pita van Arkel en Michiel Boerkamp. Dat zijn ‘open’ en ‘samen’. ‘Open’ impliceert dat alle zorginformatiesystemen – ongeacht van welke leverancier – goed moeten kunnen koppelen. Partijen moeten zich dus niet afschermen. De markt moet het ‘samen’ doen. “We werken samen met leveranciers en samen met de gebruikers”, stelt Van Arkel.

Zes thema’s

Een van de uitkomsten van de strategische verkenningen is dat Promedico en Care2U met elkaar een missie hebben verwoord: ‘optimale zorg voor en welzijn van patiënten door samen met zorgverleners en partners te bouwen aan een open digitaal zorglandschap’. Deze wordt gerealiseerd aan de hand van zes thema’s waar de bedrijven al langer mee aan de slag zijn of die ze de komende jaren gaan oppakken, vertellen Van Arkel en Boerkamp. Bijvoorbeeld ‘multidisciplinaire samenwerking’ en ‘meer regie over gezondheid’.

Auteur: Leendert Douma

Download het volledige artikel hier:

Centrale ICT-voorzieningen voor de zorg

Elke patiënt verwacht dat zorgverleners samenwerken om optimale zorg te bieden. Maar die samenwerking verloopt moeizaam doordat de zorg een wirwar van ICT-oplossingen kent, die slecht met elkaar communiceren. Partijen lijken elkaar niet te bereiken, terwijl zorgverleners niets liever willen. Een ‘coalition of the willing’, op initiatief van Promedico en Care2U, wil er zo snel mogelijk verandering in brengen. Een organisch systeem met centrale voorzieningen gaat de oplossing bieden. ‘Open’ en ‘samen’ zijn daarbij de kernbegrippen, en ‘stapje voor stapje’.

HIS’en, AIS’en en KIS’en: ze lijken niet met elkaar te kunnen praten. Het begint al met zoiets simpels als een adresboek, zo vertelt Michiel Boerkamp. Hij is directeur van Care2U, gespecialiseerd in softwaretoepassingen voor ketenzorg. “Als iemand een ander mailadres krijgt, moeten zorgverleners dat vaak in acht tot tien verschillende applicaties of informatiesystemen doorvoeren”, zegt Boerkamp. “Dat leidt natuurlijk tot frustratie en mogelijk fouten.”

Care2U trekt sinds vorig jaar op met Promedico, leverancier van softwaretoepassingen voor de eerstelijnszorg. Hun gezamenlijke missie is om een health suite te ontwikkelen om de wereld van de patiënt en de wereld van de zorgverleners beter met elkaar te verbinden. En waar iedereen op kan aansluiten, ongeacht het ICT-systeem dat wordt gebruikt.

Samenwerken

De zorg verbeteren met en door ICT, daarin staan twee kernbegrippen centraal, vinden Promedico en Care2U. Dat zijn ‘open’ en ‘samen’. “Je móet wel samenwerken”, legt Promedico-directeur Pita van Arkel uit. “Geen partij kan alleen alle ICT aanleveren om alle zorg voor de patiënt te ondersteunen.”

“De uitdaging is: hoe krijg je allerlei verschillende ICT-oplossingen bij elkaar?”, zegt Egbert van Gelder, innovatiemanager bij Promedico. In het verleden zijn wel pogingen gedaan, maar dat ging vaak om één-op-één koppelingen tussen twee partijen. Een vernieuwing werkte dan pas als iedereen die had doorgevoerd. Of er werd met heel veel partijen overlegd om van tevoren alles af te spreken en in te dekken, waardoor innovatie heel traag verliep.

Nutsvoorziening

Van Gelder: “Wij zijn met een aantal partijen bij elkaar gaan zitten om te bedenken: hoe kan het anders?” De gedachtenlijn die toen ontstond was het realiseren van centrale voorzieningen. “Zie dat maar als stukjes functionaliteit tussen verschillende applicaties”, legt Egbert van Gelder uit. “Kleine blokjes die op elkaar passen en als landschap tussen de systemen in zitten. Dat midden moet als nutsvoorziening beschikbaar zijn. In werkgroepen bepalen we nu met welke voorzieningen we verder gaan en in de praktijk gaan testen.” De eerste pilots zijn het komende half jaar.

Auteur: Leendert Douma

Download het volledige artikel hier: