Jaarlijks overlijden 200.000 Europeanen omdat zij hun geneesmiddelen niet of verkeerd innemen. Dit gedrag leidt in ons werelddeel ook tot 125 miljard euro aan onnodige zorgkosten. Een expertisecentrum, ‘slimme inhalator’ en proeftuinen moeten helpen therapietrouw te verbeteren in Nederland.

Nieuwe initiatieven betere therapietrouw

Over het expertisecentrum zegt mede-coördinator Job van Boven: “Medication Adherence Expertise Center of the northern Netherlands (MAECON) is uniek vanwege zijn multidisciplinaire karakter én de focus op zowel onderzoek, onderwijs als patiëntenzorg. Onder de principle investigators bevinden zich bijvoorbeeld huisartsen, apothekers en psychologen, maar ook toxicologen die via haaranalyse iemands medicijninname in de afgelopen periode vaststellen.”

Slimme inhalatoren

De Groningse huisarts Janwillem Kocks, directeur van het onafhankelijke onderzoeksinstituut General Practitioners Research Institute (GPRI), is nauw betrokken bij MAECON. Zijn aandacht gaat vooral uit naar ‘slimme inhalatoren’ die therapietrouw bevorderen. Een voorbeeld is Turbu+TM, een product van AstraZeneca.

Kocks: “Hierbij is aan de onderkant een chip aangebracht met sensoren erin. Die registreren óf de patiënt de inhalator gebruikt en, zo ja, wanneer. Via een app op zijn telefoon ontvangt de patiënt een herinnering als hij niet tijdig heeft geïnhaleerd. Verder krijgen bewuste niet-gebruikers positieve berichten om het inzicht in hun chronische aandoening en behandeling te vergroten, bijvoorbeeld over het belang van pufjes nemen. Voor zorgverleners biedt het waardevolle informatie ter ondersteuning van behandelingsbeslissingen en de dialoog met de patiënt. In de toekomst kunnen slimme inhalatoren mogelijk ook trends signaleren bij patiënten die problemen hebben met hun inhalatietechniek, om vervolgens passende interventies voor te stellen.”

Succesvolle interventies

MAECON wordt medegecoördineerd door Liset van Dijk, een sociaal wetenschapper die sinds juni bijzonder hoogleraar Pharmacy Health Services Research is aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Zij zegt: “Er bestaan succesvolle interventies die therapietrouw verbeteren, maar vaak worden ze vervolgens niet geïmplementeerd. Na een test in een gecontroleerde setting krijgt een initiatief dan geen vervolg. ZonMw en Nivel, de organisatie die mijn leerstoel mogelijk maakt, willen dit – samen met zes andere kennispartijen – veranderen. Er komen vier tot acht proeftuinen waar bewezen interventies worden geïmplementeerd binnen lokale, multidisciplinaire samenwerkingsverbanden. In het najaar zal ZonMw geïnteresseerde partijen, zoals zorggroepen, oproepen financiering aan te vragen voor een proeftuin.”

Auteur: Gerben Stolk