Berichten

Zilveren Kruis: “Succesvolle uitvoering O&I-module vraagt om regionale aanpak”

Zorgverzekeraar Zilveren Kruis is actief aan de slag gegaan met visie- en beleidsontwikkeling voor invulling van de O&I-module. Het gaat uit van een relationele benadering en heeft daarom gekozen voor een transitieperiode van drie jaar vanaf 2019. Maar wie sneller wil, mag.

Zilveren Kruis is tot nu toe de enige zorgverzekeraar die serieus invulling geeft aan de O&I-module, met een nieuw geformuleerde visie en beleidsontwikkeling vanuit een regionale benadering. “De module is geen doel op zich, maar een middel om een aantal zaken te regelen”, zegt beleidsontwikkelaar zorginkoop Mirjam Vos-de Soet. “Door meer samenhang te brengen in de eerstelijnszorg, bereiken we dat onze verzekerden meer samenhang gaan ervaren in die zorg in de eerste lijn en in de relatie met het sociaal domein. In de eerste lijn verandert op dit moment heel veel en de O&I-module is een belangrijke randvoorwaarde om een toekomstbestendige eerste lijn goed in te richten. Ook wat de ondersteunende taken betreft, zodat de zorgverlener de tijd heeft om zorg te verlenen. Die puzzelstukjes vielen voor ons met de O&I-module mooi op hun plaats en nu een landelijke agenda is gemaakt, is dit het momentum om daarop aan te sluiten.”

Regionale aanpak

Vos plaatst dit in het licht van de beweging dat mensen steeds langer thuis blijven wonen, ook bij een toenemende zorgvraag. “De uitdaging voor de eerste lijn is om de veranderende zorgvraag die hieruit voortvloeit goed vorm te geven”, zegt ze. “Wij willen de beweging van langer thuis blijven wonen stimuleren, omdat we geloven dat thuis de juiste omgeving is voor de mensen die dat willen. Natuurlijk zit er ook een kostencomponent aan: eerstelijnszorg is goedkoper dan tweedelijnszorg. De substitutie van tweede naar eerste lijn kan echter alleen succesvol tot stand komen als het eerstelijnszorgaanbod een samenhangende infrastructuur kent die dit zodanig ondersteunt dat onze verzekerden die samenhang ook ervaren.”

Zilveren Kruis is ervan overtuigd dat dit om een regionale aanpak vraagt. “Als je de zorg in samenhang wilt organiseren, vraagt dit om een schaal waarin je echt een gesprekspartner bent voor de betrokken partijen”, legt Vos uit. “Als geïntegreerde eerstelijnszorg ben je dat nog niet en de inzet van de O&I-gelden moet wel goed gebeuren. De huidige aanpak leidt tot versnippering, dus hebben we gezegd: kies voor het niveau van een regio om een gesprekspartner te kunnen zijn en te waarborgen dat er voor elke huisarts een ondersteunend aanbod is.”

Auteur: Frank van Wijck

Download het volledige artikel hier:

Project Patient Empowerment verbetert gesprek met COPD-patiënt

Longfonds, Zilveren Kruis en AstraZeneca hebben recent een implementatieonderzoek Patient Empowerment voor COPD-patiënten afgerond. Dat betrof de invoering van handvatten en hulpmiddelen om te motiveren meer te bewegen en sneller te reageren op klachten om zo longaanvallen te voorkomen. Conclusie: de communicatie is opener en het aantal longaanvallen neemt af.

Het is een unieke samenwerking. Al vanaf 2010 zetten een patiëntenvereniging (het Longfonds), een zorgverzekeraar (Zilveren Kruis) en een farmaceut (AstraZeneca) zich in voor een betere kwaliteit van leven bij COPD-patiënten. Daarin speelt ‘Patient Empowerment’ een cruciale rol. In 2014 is een pilotproject Patient Empowerment (PE) succesvol afgerond. Er zijn voorlichtingsmaterialen en programma’s voor patiënten en zorgverleners ontwikkeld. Het vervolgtraject, de implementatie daarvan bij vijf zorggroepen, is geëvalueerd door onderzoeksbureau Rescon. Hun rapport ‘Patient Empowerment, Onderzoek naar zelfmanagement van COPD patiënten’ verscheen eind vorig jaar. Een van de meest opvallende resultaten: PE heeft geen significant effect op kwaliteit van leven, de ernst van de beperking in het dagelijks leven en ervaren zelfmanagement. Toch werpt de nieuwe aanpak zijn vruchten af. Zo bieden de middelen hulp bij een opener communicatie tussen zorgverlener en patiënt. En heel concreet: door een beter besef neemt het aantal exacerbaties en prednisonkuren af.

Materialen

De voorlichting voor patiënten bestaat uit duidelijke folders, filmpjes op longfonds.nl, een formulier gespreksvoorbereiding en een longaanval-actieplan. Er zijn stappentellers ingezet. Voor zorgprofessionals was er scholing in motivational interviewing, de mogelijkheid tot coaching on the job en gaandeweg de implementatie is er een placemat ontwikkeld voor het bespreken van bewegen bij COPD.

Oprecht geïnteresseerd

Het onderzoek vond onder meer plaats bij Huisartsengroep Drenthe (HZD). Jeanet Scheper werkt daar als POH in drie praktijken. Zij is zeer te spreken over de hulpmiddelen. “Een voorbeeld: een van mijn patiënten is een oud baasje. Hij vertelde mij dat hij op de site van het Longfonds had gekeken en van tevoren goed had bedacht wat hij mij wilde vragen. En ja, dan merk je: met een goede voorbereiding kom je sneller over persoonlijke doelen te spreken.” Het longaanval-actieplan met de codes maakt duidelijk waar de patiënt staat en inzichtelijk wat beter kan, zegt Bert van Bremen. Hij is kaderhuisarts astma/COPD i.o. bij HZD. “Daarna ga je in gesprek over de stappen om het beter te maken. Zo kun je samen iemands kracht versterken en dat is uiteindelijk toch waar het bij PE om draait!”

Auteur: Leendert Douma

Download het volledige artikel hier:

Longzorg gestuurd op uitkomsten

De zorgverleners in Nijkerk waren pioniers toen ze drie jaar geleden samen met zorgverzekeraar Zilveren Kruis besloten om in de eerstelijnslongzorg niet langer te sturen op productie, maar op uitkomsten. De resultaten van de pilot, die eind 2017 is afgesloten, zijn positief.

Afgerekend worden op uitkomsten, niet op productie, dat is de crux bij de pilot Innoverend contracteren in de eerstelijnslongzorg bij de twee gezondheidscentra De Nije Veste en Corlaer in Nijkerk. Zo’n tweehonderd zorgverleners, zoals huisartsen, apothekers en fysiotherapeuten, zijn daarbij aangesloten. De pilot, die april 2015 van start ging, werd mogelijk door een shared savings-contract met resultaatafspraken, afgesloten tussen de zorggroepen in Nijkerk en zorgverzekeraar Zilveren Kruis. “Doel van de pilot is om goede zorg te leveren voor onze COPD-patiënten, zonder daarbij gehinderd te worden door schotten, domeinen of discussies over eigenaarschap, bijvoorbeeld tussen eerste en tweede lijn,” legt Sam Siemssen uit, directeur Gezondheidscentra Nijkerk. “Met dit contract konden we de transmurale samenwerking tussen de longartsen van de ziekenhuizen Meander en Sint Jansdal en de eerstelijnszorg in Nijkerk goed organiseren.”

Eind 2017 is de driejarige pilot afgerond en geëvalueerd. Drie doelstellingen stonden daarbij voorop: verbeterde gezondheid van de COPD-populatie, betere ervaren kwaliteit van zorg door de patiënten en kostenreductie van de zorg. Het zijn de bekende Triple Aim-doelstellingen, legt Siemssen uit. “Wij hebben dat verbreed naar Quadruple Aim, door er een verbeterd werkplezier van zorgverleners als doelstelling aan toe te voegen.”

Meer tijd en aandacht

Drie van de vier doelstellingen zijn ruimschoots behaald. Zo is het aantal patiënten dat zich benauwd voelt sterk afgenomen en is het aantal verpleegdagen voor patiënten die voor COPD in het ziekenhuis waren opgenomen in 2015 en 2016 duidelijk verminderd ten opzichte van 2014. De ervaren kwaliteit van zorg is eveneens flink verbeterd. “Patiënten geven aan meer tijd en aandacht te krijgen. Er wordt beter naar hen geluisterd en ze krijgen betere instructies. Patiënten hebben verder het gevoel dat ze een beter gesprek met zorgverleners kunnen voeren, doordat ze beter zijn geïnformeerd over de behandeling.”

En ook de zorgverleners zijn tevreden. De gevraagde kostenreductie is nog niet gerealiseerd. “De schaalgrootte van longzorg bleek niet voldoende om maximaal rendement en resultaat te kunnen bewerkstelligen op de investeringen. Vandaar dat we hebben besloten om de pilot per 1 januari 2018 uit te breiden naar de zorg voor alle patiënten met chronische aandoeningen in ons verzorgingsgebied.”

Auteur: Michel van Dijk

Download het volledige artikel hier:

Wat brengt het zorginkoopbeleid 2018?

Wat valt op in het zorginkoopbeleid voor de eerste lijn, dat recent is gepubliceerd door de vier grote zorgverzekeraars Zilveren Kruis, VGZ, CZ en Menzis? De Eerstelijns analyseert hun plannen voor huisartsenzorg, multidisciplinaire zorg, farmacie, fysiotherapie en wijkverpleging.

De zorgverzekeraars moeten het zorginkoopbeleid ieder jaar op 1 april publiceren en doen dat trouw. De uitwerking op onderdelen volgt later, omdat de tijd tussen het afronden van de evaluatie 2016 en het publiceren van het beleid voor 2018 gewoon te kort is.

Het concept dat de zorgverzekeraars voor 2018 hanteren, is min of meer hetzelfde als dat voor van 2017, al is het taalgebruik wat aangepast. Terugkerende begrippen in het beleid 2018 zijn klantwaarde, zinnig, doelmatig en good practices. Goed is goed genoeg? Ook nieuw is de focus op de regio in de eigen kernwerkgebieden. Betekent dit dat de verzekeraars elkaar vaker automatisch gaan volgen? Het vormgeven van de zorg gebeurt per regio, geen blauwdrukken, maar wel kaders. Hoe dat zal uitpakken, is op dit moment niet duidelijk.

Er worden in 2018 beperkingen gesteld aan de niet gecontracteerde zorg (lagere vergoeding) en aan kleine contracten (op basis van een minimumbedrag of aantal FTE). Per discipline is dit anders, afhankelijk van de positie van de zorgverzekeraar en de zorgaanbieder. De doorleverplicht is bij sommige disciplines verdwenen, aangepast (bij overschrijding van het plafond krijgt men een ander tarief) of nog steeds als harde voorwaarde opgenomen. Ook hierbij zijn er verschillen per discipline.

Huisartsen- en multidisciplinaire zorg

De programmatische zorg voor chronisch zieken lijkt door zorgverzekeraars ter discussie te worden gesteld. Er wordt een voorbehoud gemaakt of openlijk aangegeven dat de ziektespecifieke benadering wordt ingeruild voor een persoonsgerichte benadering. Alle zorgverzekeraars vermelden de module Organisatie & Infrastructuur (O&I), zonder er harde toezeggingen over te doen. In de loop van 2017 wordt duidelijk of de financiering voor O&I doorgaat.

Substitutie, indexering en eHealth

Substitutie vanuit het medisch-specialistisch circuit, wat moeten we daarvan verwachten? Zorgverzekeraars zijn terughoudend bij het concreet maken van hun beleid. Ze broeden op nieuwe methoden, zoals shared savings bij een hogere omzetdaling dan afgesproken. Dat lijkt voor de komende jaren de trend te worden. Zorgverzekeraars lijken ook – deels terecht – te aarzelen over de kracht van de eerstelijnszorg. Het vragen van een stevige eerstelijnsorganisatie met een breed mandaat van de huisartsen is een nieuwe trend, die in bepaalde regio’s een versnelling kan bieden.

Maar misschien is het ontbreken van een expliciete eHealth-paragraaf wel het meest opvallende aan het zorginkoopbeleid van ‘de grote vier’. eHealth, zelfzorg en gestandaardiseerde informatie-uitwisseling zouden juist een speerpunt van beleid moeten zijn en zorgaanbieders zouden moeten worden uitgedaagd om hier initiatieven op te ontplooien.

Download het artikel voor de volledige analyse.

Auteur: Jan Erik de Wildt

Download het volledige artikel hier:

Pilot wijkverpleging Zilveren Kruis: liever goed dan snel

Directeur zorginkoop Olivier Gerrits van Zilveren Kruis zegt “moe maar vooral strijdbaar” te zijn geworden van de kritiek op de pilot waarin de wijkverpleging in een wijk aan één partij wordt gegund. Die kritiek heeft voor de nodige moeilijkheden gezorgd, maar heeft na het klaren van de lucht ook ruimte gegeven voor inhoudelijke discussie. Voordat Zilveren Kruis volgende stappen zet, wil het met alle betrokken partijen de meerwaarde van de gekozen route vaststellen.

De pilot om in de wijken van drie gemeenten – Utrecht, Hardenberg/Ommen en Zwolle – slechts één partij per wijk te contracteren, past in het totale inkoopbeleid dat Zilveren Kruis voorstaat, legt Gerrits uit. “We zijn bij de zorginkoop altijd uitgegaan van wat het veld aanbiedt en we maken nu de slag naar inkopen op basis van de knelpunten die onze verzekerden ervaren in de zorg. Wie patiënt wordt, krijgt vaak te maken met meerdere zorgaanbieders. Dus willen we geen losse zorgelementen inkopen, maar geïntegreerde zorgpaden. Geen stap die we in één keer kunnen zetten – het vraagt veel van de zorgaanbieders en ook van onze mensen intern – maar we hebben voor 2016 wel acht thema’s benoemd, waaronder de zorg in de wijk.”

Decentralisatie en bekostiging

Dat de zorg in de wijk één van de acht thema’s is, heeft te maken met de decentralisatie en de bekostiging van de zorg. “Door die decentralisatie gingen we als zorgverzekeraar voor het eerst wijkverpleegkundige zorg inkopen”, zegt Gerrits. “We verdiepten ons in dit werkveld en constateerden dat er sprake is van versnippering: in één wijk werken vaak heel veel thuiszorgorganisaties en die moeten allemaal samenwerken met de sociale wijkteams en de huisartsen. Dat is niet efficiënt. Bovendien stond de wijze van bekostiging innovatie in de weg om tot zorg op maat en goede afstemming tussen formele en informele zorg te komen. Dit leidde tot een visie op de wijkverpleegkundige zorg waarin de wijkverpleegkundige vanuit haar eigen professionaliteit keuzes kan maken met de patiënt. Onze visie dat je daarbij per wijk één partij nodig hebt die de regie heeft, werd in het veld breed gedeeld.”
In klantenonderzoek legde Zilveren Kruis gebruikers van wijkverpleegkundige zorg de vraag voor wat zij belangrijk vonden. “Zij vonden de wijkverpleegkundige veel belangrijker dan de organisatie erachter”, zegt Gerrits. “Er was geen wens tot keuzevrijheid, wel tot een keuzemogelijkheid als er geen klik is.

Alle seinen leken dus op groen te staan om de pilot te starten, maar dat was schijn. Ineens waren de poppen aan het dansen.

Auteur: Frank van Wijck

Download het volledige artikel hier:

Georganiseerde eerstelijnszorg als aanjager doelmatigheid

Daar waar de verbeterresultaten van de prescriptiemodule van Zilveren Kruis achterbleven heeft de farmaceutisch consulent van Medicamus meer succes in haar regio. Hoewel de definitieve resultaten nog berekend moeten worden, is de reële verwachting dat de 150.000 inwoners en patiënten betere zorg hebben gehad tegen lagere kosten. 

Sinds 2011 gebruikt Zilveren Kruis voor de beoordeling van de prescriptiemodule de uitslagen van de Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen. Hoewel veel huisartsen openstaan voor verbetering van de kwaliteit en doelmatigheid, zijn er ook zaken die de motivatie van huisartsen om aan de slag te gaan met prescriptie ondermijnen. Zoals de onduidelijke spiegelinformatie, lastig toegankelijke VEKTIS-bestanden, verouderde validatierapporten van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (2011), het onvermogen om te achterhalen wat er mis is gegaan en tijdgebrek. Het gevaar van de financiële beoordeling die hieraan vastzit, zet huisartsen aan tot indicatorgericht voorschrijven. Op die manier schieten de indicatoren helaas hun doel voorbij. Dat moest anders, vond Zorggroep Medicamus.

Initiatief bij de zorggroep

De huisartsengroep in Putten vroeg Zorggroep Medicamus eind 2014 om hen te ondersteunen bij de module doelmatig voorschrijven. De zorggroep stelde vervolgens een kwaliteitsmedewerker prescriptiemodule aan, gesteund door alle huisartsen en daarmee aansluitend bij de vier basale drijfveren van deze professionals: kwaliteitsverbetering, werkdrukreductie, inkomstenverhoging en autonomie & invloed. Deze kwaliteitsmedewerker is Engelien Bosman, die als apothekersassistente en farmaceutisch consulent veel ervaring heeft opgedaan. Zij blijkt met haar enthousiasmerende werkwijze de juiste vrouw op de juiste plek te zijn.

Hands on

Door hands on problemen op te lossen en huisartsen en apothekers te ondersteunen, worden de betrokkenen geënthousiasmeerd. Er is bijvoorbeeld een zoekprogramma in het HIS opgesteld, waarmee de farmaceutische informatie met één druk op de knop real time beschikbaar is. Daarnaast heeft Bosman de indicatorenset samengevat in twee pagina’s, waarin staat welke voorwaarden er bij de verschillende indicatoren horen. Ook heeft ze samen met de artsen de patiënten bij wie een interventie nodig was in kaart gebracht. Dit alles om inzicht te geven en duidelijke acties te kunnen formuleren.

Download het volledige artikel hier:

Proef wijkverpleging bedreigt kwaliteit van zorg kwetsbare patiëntengroep

Huisartsen Utrecht Stad (HUS), een samenwerkingsverband van alle Utrechtse huisartsen, vraagt middels een open brief aan zorgverzekeraar Zilveren Kruis om af te zien van haar proef om wijkverpleging per wijk uit te besteden aan één thuiszorgorganisatie (in totaal vier in de hele stad). HUS legt in de brief uit waarom de proef een ernstige bedreiging zou zijn voor de kwaliteit van zorg, voor de gespecialiseerde zorg, voor jarenlang opgebouwde intensieve samenwerking wijkverpleegkundigen-huisarts, en een financiële aderlating voor thuiszorgorganisaties die onder kostprijs zouden gaan werken. Lees in De Eerstelijns de volledige open brief met daarop de reactie van Zilveren Kruis. 

16 oktober 2015, Utrecht 

Geachte zorgverzekeraar,

Het is niet onze gewoonte u langs deze weg aan te spreken, maar de omstandigheden dwingen ons ertoe. Wij, Huisartsen Utrecht Stad (HUS), maken ons grote zorgen over de gevolgen van de proef ‘Zorg in de wijk’ die Zilveren Kruis de komende drie jaar in Utrecht wil uitvoeren. Zilveren Kruis wil de wijkverpleging per wijk aanbesteden aan één thuiszorgorganisatie, in totaal vier huiszorgorganisaties in de hele stad. De wijkregisseur krijgt het reguliere tarief voor de geboden zorg. Cliënten in de wijk die voor een andere zorgorganisatie kiezen, krijgen slechts 75 procent van het tarief, afhankelijk van wat de wijkregisseur biedt. De proef vormt naar onze overtuiging een ernstige bedreiging voor de kwaliteit van zorg aan de meest kwetsbare patiëntenpopulatie. Ook de keuzevrijheid van de cliënt, een belangrijke verworvenheid in ons zorgstelsel, is in het geding. Daarom vragen wij u met klem van deze proef af te zien. Experimenteren is nuttig en nodig maar niet ten koste van kwetsbare patiënten, van wie velen al de beperkingen en bezuinigingen van andere veranderingen in de zorg voor hun kiezen hebben gehad.

Voor alle duidelijkheid, wij onderschrijven de ambitie van Zilveren Kruis: het versterken van de samenwerking tussen wijkverpleegkundige, huisarts en buurtteam en het verminderen van de administratieve rompslomp, zodat de zorgverleners meer tijd hebben voor de cliënt. Dat doel wordt echter niet bereikt door op 1 januari alles op zijn kop te zetten. Integendeel!

Download het volledige artikel hier: